Prof. Hrynkiewicz: prosta zastępowalność pokoleń została utracona ponad 20 lat temu

Featured Video Play Icon

Gościem „Poranka Wnet” jest prof. Józefa Hrynkiewicz – socjolog, która analizuje spis powszechny i mówi o bieżących tendencjach demograficznych.

Prof. Józefa Hrynkiewicz analizuje podsumowanie ostatniego spisu powszechnego. Z danych wynika, iż nasze społeczeństwo się starzeje.

Prosta zastępowalność pokoleń została utracona ponad 20 lat temu.

Małym optymistycznym akcentem jest powrót z emigracji niespełna 200 tysięcy rodaków.

Do 31 marca 2021 powróciło z emigracji 180 tysięcy Polaków.

Socjolog uprzedza, że najbliższe lata mogą przynieść kolejną demograficzną tendencję spadkową z uwagi na małą liczbę kobiet w wieku prokreacyjnym.

Wchodzimy w okres, gdy liczba kobiet w wieku prokreacyjnym będzie mała.

Dodatkowo zmieniają się postawy społeczeństwa w tej kwestii – dzieci rodzą się zauważalnie później.

Jeśli pierwsze dziecko pojawia u kobiety w wieku 30 lat to wiadomo, że tych dzieci nie będzie wiele.

Zapraszamy do wysłuchania całej rozmowy!

P.K.

Gołębicka: doszliśmy do momentu, w którym wygodniej ludziom nie mieć dzieci

Gościem „Kuriera w samo południe” była Anna Gołębicka, ekspert Centrum im. Adama Smitha. Porozmawialiśmy z nią o szeroko pojętej kwestii dzietności i problemów, z którymi się ona dzisiaj boryka.

Rozmowę z naszym gościem rozpoczęliśmy od poruszenia tematu współczynnika dzietności – w 2015 roku mieliśmy trzeci od końca wskaźnik na świecie, który wynosił on 1,29 dziecka na kobietę. Między 2019 a bieżącym rokiem waha się on między 1,41 a 1,37 – poprawa jest więc nieznaczna, a tendencja niezbyt optymistyczna. Anna Gołębicka wyjaśnia, na czym ten współczynnik się opiera.

Ten wskaźnik mówi o tym, ile jedna kobieta urodzi średnio dzieci. Zatem w 2015 roku każda kobieta miała 1,29 dziecka, co oznacza, że nie odtwarzaliśmy populacji.

Mimo iż statystyka ta od tamtego czasu zdążyła się nieznacznie poprawić, nie mamy zbyt dużo powodów do optymizmu. Na chwilę obecną nie jest widoczna żadna przeważająca tendencja -ani w dół, ani w górę.

W tym momencie są to wahania na poziomie błędu statystycznego i nie można mówić ani o trendzie wzrostowym, ani spadkowym. Raczej w długim trendzie idziemy w dół.

Wskaźnikiem, do którego osiągnięcia powinna dążyć populacja, jest 2,0 – ewentualna perspektywa zrealizowania tego celu sięga 2040 roku, jednak i to stoi pod dużym znakiem niepewności. Przyczyn trudności w przerwaniu tego demograficznego impasu upatrywać można upatrywać między innymi w kwestiach ekonomicznych, natomiast Anna Gołębicka zaznacza, że warto też spojrzeć nieco szerzej.

To jest trochę upraszczanie. Przyczyną nie jest problem tylko i wyłącznie małych domów, lecz także i wyznawanych wartości. My w Europie sobie tak podnieśliśmy tę poprzeczkę tego, jak mają być te dzieci wychowywane, że potrzebują wielu rzeczy, a dodać do tego należy też ocenę społeczną dotyczącą tego, jak wychowujesz dzieci. Dochodzi do takiego momentu, że wygodniej ludziom jest jednak dzieci nie mieć.

Ekspert Centrum im. Adama Smitha opowiedziała również o dwóch obowiązujących na świecie doktrynach dotyczących kwestii dzietności.

Są dwie doktryny – jedna to jest właśnie ta Smithowska – która mówi o tym, że rynek jest systemem znaczeń połączonych, samoregulującym się. Tworzy się równowaga w punkcie przecięcia krzywych popytu i podaży. Natomiast jest też druga teoria, która mówi o tym, że jeżeli jest słaba sytuacja gospodarcza to dobrze wpuścić na rynek pieniądze w postaci danin publicznych, które będą aktywizować gospodarkę.

Wspominając o drugiej z wyżej wymienionych doktryn, nasz gość nawiązuje do wprowadzonego przez rząd Prawa i Sprawiedliwości programu 500+ na każde dziecko.

W przypadku 500+, mimo że miał to być program prodemograficzny, nie spełnił on planu odbudowy. Natomiast mimo wszystko wprowadzenie danin publicznych sprawiło, że przeszliśmy nieco łagodniej przez kryzys.

Zapraszamy do wysłuchania całej rozmowy!

PK

 

 

Na Węgrzech rośnie dzietność i liczba zawieranych małżeństw. Keresztes: to efekt kompleksowej polityki prorodzinnej

Przedstawiciel Instytutu Współpracy Polsko-Węgierskiej im. Wacława Felczaka mówi o tym, jak Węgry wychodzą z kryzysu demograficznego. Opowiada o wydanym niedawno „Atlasie Wyszehradzkim”.

 

Gaspar Keresztes mówi o sytuacji demograficznej Węgier. Widać szansę na wyjście z zapaści, ponieważ w ostatnim czasie rośnie liczba zawieranych małżeństw, a co za tym idzie, współczynnik dzietności.

W 2020 r. na Węgrzech zawarto ponad 70 tys. małżeństw.

Rząd, w odpowiedzi na widoczny przez wiele lat spadek liczby ludności zdecydował się  wprowadzić szereg prorodzinnych udogodnień, w tym ulgi podatkowe oraz dopłaty do kredytów mieszkaniowych.

Obecnie widzimy już pierwsze efekty tych dziesięcioletnich działań.

Gość „Kuriera w samo południe” zapowiada konferencję „Europa Karpat”. Jednym z jej głównych punktów będzie prezentacja „Atlasu Wyszehradzkiego”, przygotowanego przy udziale Instytutu Współpracy Polsko-Węgierskiej im. Wacława Felczaka.

Myślę że przez najbliższe 10-20 lat ta książka będzie znakomitym źródłem wiedzy o naszym regionie.

Wysłuchaj całej rozmowy już teraz!

A.W.K.

Mamy za sobą 30. lat zimy demograficznej. Dzisiejszy stan demograficzny to pokłosie transformacji i braku działań

Polki deklarują dzietność na poziomie zastępowalności pokoleniowej, jednak ze względu na otoczenie ekonomiczne i społeczne praktycznie rokrocznie spada liczba urodzin.


Barbara Socha, podsekretarz stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej mówi o działaniach rządu w celu poprawy demografii oraz polityce demograficznej prowadzonej od lat 90.:

W całej Europie mamy problem z osiągnięciem dzietności na poziomie zastępowalności pokoleń, współczynnik ten powinien wynosić 2,1 […] W Polsce jest jednym z najniższych na świecie […]

Polityka demograficzna wspierająca wzrost dzietności powinna być kompleksowa, wpływając na wszystkie znaczące czynniki. Niestety od lat była ona w Polsce stosowana w ograniczonej formie:

Mamy za sobą już 30 lat zimy demograficznej, to jest bardzo długi i głęboki proces, który doprowadził do głębokiej zmiany struktury demograficznej w Polsce […] Lata 90 spowodowały gwałtowne załamanie się dzietności, mieliśmy potężne bezrobocie, inflacje […] polki zaczęły się bać o to czy stać je by mieć dzieci. Obawiały się utraty pracy i związanego z tym obniżenia poziomu życia.

Jak zaznacza Pełnomocnik rządu ds. polityki demograficznej, dzisiaj zbieramy plony transformacji oraz ostatnich 30 lat działań pozorowanych:

Niestety okazało się, że te ostatnie echa wyżów nie zostały wykorzystane. Kilka czy kilkanaście lat temu był ostatni moment na to, żeby zadziałać znacząco, aby zwiększyć bodźcre, które mogłyby zwiększyć dzietność, kiedy ostatnie roczniki były w okresie rozrodczym […] Powstało wiele programów, również za poprzednich rządów powstały dobre programy prorodzinne, tylko miały jedną wadę – nie wyszły w ogólę w fazę realizacji.

Rządowa rada ludnościowa bada zjawisko spadku dzietności oraz przebieg tych procesów, z kolei zadaniem pełnomocnika rządu ds. polityki demograficznej jest tworzenie konkretnej strategii demograficznej, która bardzo kompleksowo ma podejść do tego problemu:

Stosując bardzo kompleksową politykę, która będzie dotyczyła promocji rodziny w przestrzeni publicznej, wsparcia rodzin od strony ekonomicznej, czyli programów związanych z dochodami, polityką mieszkaniową czy godzeniem ról.

Program 500+ jak twierdzi gość „Poranek WNET” nie może spowodować kaskadowego przyrostu narodzin, który w najbliższym czasie nadal będzie pikować:

Coraz mniej kobiet może robić dzieci […] żaden program nie spowoduje, że 10 kobiet urodzi więcej dzieci niż 100 kobiet. […] Polki chcą rodzić dzieci, nasza deklarowana dzietność jest na poziomie zastępowalności pokoleń. Problem jest z odwlekaniem tych decyzji, spowodowanych, chociażby trudnością w uzyskaniu mieszkania dla młodych małżeństw.

A.M.K.