Jak Magyar odebrał władzę Orbánowi? Górny wskazuje klucz do zmiany na Węgrzech

Magyar uderzył w Orbána od środka

Grzegorz Górny ocenia, że zwycięstwo Pétera Magyara na Węgrzech nie było skutkiem gwałtownego zwrotu ideowego społeczeństwa, lecz efektem bardzo precyzyjnie poprowadzonej strategii politycznej. Jego zdaniem nowy lider nie próbował obalać Viktora Orbána ani z pozycji lewicowych, ani narodowo-radykalnych, ale wystąpił jako ktoś, kto chce odzyskać dawny sens samego Fideszu.

Péter Magyar nie atakował Fideszu ani z lewa, tak jak postkomuniści, ani z prawa, tak jak narodowcy, ale atakował Fidesz z pozycji Fideszu. To znaczy mówił, że to my reprezentujemy ten prawdziwy Fidesz, który dochodził do władzy w 2010 roku, a Wiktor Orbán zdradził te prawdziwe ideały Fideszu – mówi Grzegorz Górny.

W tej diagnozie najważniejsze jest to, że Magyar nie próbował przekonać Węgrów do porzucenia dotychczasowego politycznego kursu. Przeciwnie – przekonywał, że to właśnie on jest wierniejszym kontynuatorem pierwotnych obietnic obozu rządzącego niż sam Orbán.

Jacek Karnowski o wyborach na Węgrzech: to nie jest tylko porażka Orbana, to nokaut

Na Węgrzech po ogłoszeniu wyników wyborów zaczyna się nowa epoka polityczna. Po latach dominacji Viktora Orbána, jego ob…

Oskarżenie o zdradę własnych obietnic

Górny podkreśla, że kampania Magyara została oparta na prostym, ale politycznie bardzo skutecznym oskarżeniu: Fidesz miał zdradzić własne fundamenty. Według tej narracji partia, która zapowiadała walkę z korupcją i oligarchią, sama stworzyła system korupcyjny i oligarchiczny.

On mówił, że Orbán zapowiadał, że będzie walczył z korupcją, a zbudował system korupcyjny, zapowiadał, że będzie walczył z oligarchią, a zbudował system oligarchiczny i tak dalej – podkreśla publicysta.

To właśnie dlatego, jak zaznacza, wcześniej nie udało się skutecznie obalić Orbána tradycyjnej opozycji. Ataki z zewnątrz nie były w stanie odebrać mu podstawowego elektoratu. Magyar zrobił to inaczej – wszedł w środek tego samego politycznego obozu i zaczął spór o to, kto naprawdę reprezentuje jego korzenie.

– Nie udało się obalić do tej pory Orbána ani atakując z lewa, ani atakując z prawa. I sam Orbán kiedyś powiedział, że Fidesz jest w stanie pokonać tylko Fidesz. No i w tym sensie Magyar i cała jego partia zastosowali się do tego wskazania – mówi Górny.

USA nie pomogły Orbanowi? Prof. Szymanowski: wizyta Vance’a nie przyniosła konkretów

Bardzo wielu Węgrów po prostu chciało zmiany – tak prof. Maciej Szymanowski tłumaczy zwycięstwo partii Tisza i Petera Ma…

Gdzie zniknął milion wyborców Fideszu

W ocenie Górnego najważniejszym dowodem na ten proces jest przepływ części dawnego elektoratu rządzącej partii do nowego obozu Magyara. Nie chodziło o radykalną zmianę poglądów społecznych, lecz o przesunięcie wewnątrz tego samego szeroko rozumianego środowiska.

Kiedy Fidesz cztery razy pod rząd zdobywał większość konstytucyjną, to głosowało na niego około trzech milionów Węgrów. Teraz około dwóch milionów. I jest pytanie, gdzie się podział ten milion. Oni zaczęli głosować w tej chwili na TISĘ, ale nie dlatego, że zmienili poglądy i nagle elektorat konserwatywny stał się z dnia na dzień lewicowy – zaznacza.

Zdaniem publicysty odpowiedź jest inna: ten elektorat uznał, że Magyar proponuje wersję prawicy bardziej wiarygodną, mniej obciążoną wieloletnim zużyciem władzy i oskarżeniami o degenerację systemu.

– Magyar przedstawił się jako ta lepsza, prawdziwa wersja Orbána sprzed kilkunastu lat – mówi Górny.

Prof. Grochmalski: porażka Orbana to ostrzeżenie dla PiS-u

Seria błędów, napięcia z partnerami międzynarodowymi i kontrowersyjna polityka energetyczna – to zdaniem politologa, pro…

Czy to była maskarada na użytek wyborców

W rozmowie wraca jednak zasadnicze pytanie: czy nowy premier rzeczywiście zamierza realizować program, który deklarował, czy był to tylko polityczny kamuflaż potrzebny do przejęcia elektoratu Fideszu. Górny nie daje tu odpowiedzi ostatecznej, ale wyraźnie pokazuje, że jest to jedna z najważniejszych niewiadomych po wyborach.

– To jest bardzo dobre pytanie. Czy mamy do czynienia z taką maskirowką, czyli pewną maskaradą na użytek wyborców? – mówi.

Jego zdaniem właśnie na taki scenariusz liczą dziś siły lewicowo-liberalne w Europie, które przyjęły wynik wyborów z entuzjazmem. Jednocześnie sam obraz węgierskiej sceny politycznej po wyborach pozostaje paradoksalny.

Prezes Fundacji Republikańskiej: Orban przegrał, bo zbudował oligarchię

W rozmowie z Łukaszem Jankowskim prezes Fundacji Republikańskiej Marek Wróbel mówi, że przyczyną klęski Viktora Orbana n…

– Co ciekawe, większość wyborców lewicowych i liberalnych poparła właśnie Magyara. Dlatego że do parlamentu nie dostały się żadne partie ani socjalistyczne, ani liberalne. To jest też ewenement, że mamy w parlamencie trzy partie prawicowe i żadnej innej – podkreśla Górny.

To właśnie ten rozdźwięk między reakcją europejskiej lewicy a realnym układem sił w Budapeszcie czyni sytuację na Węgrzech tak trudną do jednoznacznej interpretacji.

Magyar przelicytowywał Orbána

Publicysta zwraca uwagę, że Magyar nie tylko przejął część dawnych haseł Fideszu, ale momentami wręcz przelicytowywał Orbána w sprawach szczególnie wrażliwych dla wyborców. Dotyczyło to zwłaszcza kwestii narodowych i migracyjnych.

– To samo zrobił Magyar, gdzie pojawiał się na tle flag węgierskich, nie unijnych. Jego pierwsze przemówienie po ogłoszeniu wyników wyborów było również na tle flag węgierskich, nie na tle flag unijnych i było to odwoływanie się do retoryki narodowej, patriotycznej – mówi Górny.

Jak dodaje, jeszcze wyraźniej było to widać w przekazie dotyczącym migracji.

– On przebijał Fidesz, mówił, że musimy znieść czy ograniczyć wydawanie wiz pracowniczych dla cudzoziemców. Fidesz tak daleko nie poszedł w retoryce antymigracyjnej – zaznacza.

W tej perspektywie Magyar nie jawi się jako polityk, który miałby od razu skręcić w stronę postępowej agendy obyczajowej. Przeciwnie – w kampanii nie eksponował tematów takich jak gender czy woke, a w części sporów ideowych mówił językiem zrozumiałym dla konserwatywnego wyborcy.

Rozliczenia z Fideszem będą ostre

Nawet jeśli program Magyara pozostawia pytania, Górny nie ma większych wątpliwości, że jednym z jego pierwszych politycznych celów będzie rozbicie dawnego systemu Orbána. Już po wyborach nowy lider użył bardzo mocnych słów.

– Po wyborach Magyar powiedział, że odzyskaliśmy Węgry, odbiliśmy je z rąk zorganizowanej grupy przestępczej, że rządy Orbána były pewnym reżimem, który trzeba teraz zdemontować – przypomina publicysta.

To oznacza, że nowa władza prawdopodobnie rozpocznie intensywny etap rozliczeń, a sam spór polityczny na Węgrzech nie wejdzie w fazę wyciszenia, lecz raczej jeszcze bardziej się zaostrzy. Górny sugeruje jednak, że Magyar będzie musiał uważać, by nie zerwać całkowicie z własnym elektoratem.

– On ma pewne argumenty, że jak za bardzo pójdziemy na lewo, no to rozczarujemy wobec siebie wyborców i Orbán wróci znowu do władzy – mówi.

Orbán nie znika z polityki

Rozmówca Radia Wnet podkreśla, że mimo utraty władzy Viktor Orbán nie przestaje być istotnym graczem. Nawet jeśli nowy obóz ma mocne narzędzia, Fidesz pozostawia po sobie rozbudowane zaplecze instytucjonalne, społeczne i medialne.

– Jest duża szansa w tym sensie, że nowa władza ma większość konstytucyjną. Można wobec tego zmienić konstytucję i zbudować cały system od nowa. To jest olbrzymi atut. Ale Fidesz zbudował olbrzymie zaplecze medialne i społeczne, mamy tam bardzo duży holding medialny, mamy szereg różnych fundacji interesu publicznego, a także samorządy, w których Fidesz też jest bardzo mocny – mówi Górny.

Jednocześnie sam Orbán, jak wynika z tej oceny, nie zamierza politycznie emigrować ani usuwać się w cień.

– To raczej nie w jego stylu. On raczej pozostanie nadal aktywny. Tym bardziej że jak na politykę jest relatywnie młody, bo ma 63 lata, i sam kiedyś powiedział, że nie zamierza odchodzić z polityki do późnej starości – zaznacza publicysta.

W efekcie wybory na Węgrzech nie zamykają epoki Orbána definitywnie. Otwierają raczej nowy etap walki o to, kto ma prawo mówić w imieniu dawnej prawicy rządzącej. I właśnie dlatego, w ujęciu Górnego, nie jest to prosta historia o upadku jednego obozu i nadejściu drugiego, lecz spór o przejęcie jego dziedzictwa.