Kosmos, AI i cyberwojna. Eksperci: wraca wyścig mocarstw, a Unia zajmuje się regulacjami

Powrót Amerykanów w okolice Księżyca to dla rozmówców „Klubu Przyjaciół Metali Ziem Rzadkich” znacznie więcej niż tylko spektakularna misja NASA. W ich ocenie start Artemis II symbolicznie otwiera nowy etap rywalizacji technologicznej i strategicznej – już nie tylko między USA i Chinami, ale szerzej między państwami, które chcą realnie uczestniczyć w nowym wyścigu kosmicznym, a tymi, które ograniczają się do roli obserwatora.

Piotr Nowak zwracał uwagę, że misja ma wymiar nie tylko prestiżowy, ale i geopolityczny. „Widać, że wracamy do tego, co było kiedyś w czasach zimnej wojny, czyli wyścigu mocarstwowości, zbrojeń w każdej domenie związanej czy to z technologią, czy z obronnością” – powiedział doradca prezydenta RP. Jak dodał, przestrzeń kosmiczna coraz mocniej łączy się dziś z bezpieczeństwem, komunikacją, zobrazowaniem pola walki i przyszłą logistyką.

Kosmos to domena bezpieczeństwa

W podobnym tonie wypowiadał się Tomasz Zdzikot – były prezes KGHM i Poczty Polskiej, który podkreślał, że w Polsce temat kosmosu bywa spłycany do medialnej ciekawostki, choć w rzeczywistości staje się jednym z kluczowych obszarów rywalizacji państw.

„Przestrzeń kosmiczna to nie jest ciekawostka. To jest po pierwsze wymiar bezpieczeństwa. Pamiętajmy o tym, że przestrzeń kosmiczna została także przez NATO uznana za domenę operacyjną”

– podkreślił.

W jego ocenie znaczenie kosmosu będzie rosło wraz z rozwojem wojny radioelektronicznej, cyberprzestrzeni i systemów satelitarnych. Chodzi już nie tylko o prestiż i załogowe loty, ale o zdolność do zakłócania łączności, prowadzenia rozpoznania i utrzymywania przewagi technologicznej.

Polska ma ludzi, ale nie ma całego systemu

W debacie wybrzmiewał także wątek polskich ambicji. Uczestnicy rozmowy podkreślali, że w kraju nie brakuje zdolnych inżynierów i firm dostarczających komponenty do międzynarodowych projektów kosmicznych. Problemem pozostaje jednak skala działania oraz brak własnych pełnych zdolności – od startu rakiet po budowę większych systemów.

Nowak przypomniał, że Polska próbowała wejść głębiej w sektor kosmiczny poprzez współpracę z Virgin Orbit. „To była jedyna technologia, która dała nam całą samodzielność” – mówił, odnosząc się do koncepcji wynoszenia satelitów z pokładu samolotu. Jego zdaniem bez wsparcia politycznego, kapitałowego i strategicznego nawet bardzo dobre polskie firmy będą miały trudność z przebiciem się na już rozdanym rynku.

Rozmówcy zwracali też uwagę, że potencjał technologiczny Polski osłabia dziś sposób prowadzenia polityki edukacyjnej i innowacyjnej. „Mamy system, który od dwóch lat niszczy generalnie tkankę intelektualną w Polsce” – ocenił Piotr Nowak, wskazując na słabą pozycję matematyki, fizyki i niskie wynagrodzenia dla młodych badaczy.

Europa reguluje, Ameryka buduje, Chiny planują

Najmocniejsza krytyka padła jednak pod adresem Unii Europejskiej. Szczepan Ruman, ekspert ds. energetyki i Tomasz Zdzikot zgodnie przekonywali, że podczas gdy Stany Zjednoczone rozwijają własne technologie, a Chiny konsekwentnie realizują długofalowe cele przemysłowe i strategiczne, Europa coraz częściej odpowiada na wyzwania kolejnymi regulacjami.

„Zanim spadły pierwsze pociski, do akcji weszło US Cyber Command”

Zanim spadły bomby, rozpoczęła się cyberwojna. Mirosław Maj wyjaśnia w Radiu Wnet, jak US Cyber Command „oślepiło” Iran …

„W Unii Europejskiej panaceum na wszystkie bolączki, wszystkie problemy, jest regulacja. Jest kolejny przepis, kolejna dyrektywa, kolejne rozporządzenie”

– powiedział Tomasz Zdzikot.

Z kolei Szczepan Ruman ujął to bardziej ironicznie, zestawiając amerykański postęp technologiczny z europejską praktyką: „My zastanawiamy się nad tym, jak ten korek lepiej przytwierdzić do butelki, a tam rakieta w dwie godziny ląduje i startuje z powrotem w kosmos”.

W ocenie uczestników rozmowy Europa nie tylko przegrywa walkę o tempo innowacji, ale też wydaje ogromne środki na technologie importowane, zamiast budować własną bazę przemysłową i badawczą.

Chiny stawiają na robotyzację i kosmos

W dalszej części programu rozmówcy odnieśli się do nowego chińskiego planu pięcioletniego. Zdzikot zaznaczył, że dokument jest w Polsce zbyt słabo analizowany, choć pokazuje bardzo wyraźnie, gdzie Pekin chce budować przewagi.

„Chiny przede wszystkim pierwszoplanowo stawiają na robotyzację, na nowe technologie, także na sektor kosmiczny. W każdym z nich chcą osiągnąć pozycję suwerennie autonomiczną”

– wskazał.

Dodał, że obok rozwoju własnych technologii i kadr eksperckich Chiny chcą także dalej internacjonalizować juana oraz eksportować rozwiązania związane z OZE. W tym sensie – jak wynikało z całej rozmowy – Pekin prowadzi politykę jednocześnie przemysłową, strategiczną i geopolityczną, podczas gdy Europa często koncentruje się na procedurach i normach.

AI, cyberwojna i nowy model konfliktu

Dyskusja szybko wyszła poza sam kosmos i dotknęła również cyberbezpieczeństwa oraz roli sztucznej inteligencji. Tomasz Zdzikot zwracał uwagę, że Stany Zjednoczone publikują krótkie, konkretne strategie i stawiają na działanie ofensywne oraz deregulację, podczas gdy w Europie powstają wielostronicowe dokumenty, z których znacznie mniej wynika.

Jednocześnie uczestnicy rozmowy przekonywali, że sztuczna inteligencja przestaje być tylko narzędziem wspierającym, a coraz częściej wchodzi do realnego pola walki – od analizy obrazu po selekcję celów i autonomizację systemów bojowych. Ich zdaniem to właśnie tam rozstrzyga się dziś przyszły układ sił: nie w deklaracjach, lecz w zdolności do szybkiego wdrażania nowych technologii.

To już nie przyszłość, tylko teraźniejszość

W całej rozmowie najmocniej wybrzmiała jedna teza: świat technologiczny przyspiesza, a Polska i Europa stoją przed wyborem, czy chcą być jego współtwórcą, czy tylko rynkiem zbytu dla cudzych rozwiązań. Artemis II jest tu jedynie symbolem znacznie większego procesu – powrotu twardej geopolityki, w której przewaga technologiczna oznacza jednocześnie przewagę gospodarczą, wojskową i cywilizacyjną.

Cyberatak, drony AI i mikrochipy. Dlaczego dziś wygrywa ten, kto ma lepszą losowość

Cyberataki, wojna dronów i kryptografia postkwantowa mają wspólny fundament: dobrą losowość. O tym, dlaczego bezpieczeńs…

„Kosmos jest i będzie miał ogromne znaczenie dla bezpieczeństwa i jest także ogromną dźwignią gospodarczą” – podkreślił Tomasz Zdzikot. Z kolei Piotr Nowak przestrzegał, że bez inwestycji w ludzi, edukację i własne zaplecze technologiczne Polska pozostanie dostawcą pojedynczych komponentów, a nie pełnoprawnym graczem w nowym wyścigu.

/to