Bańko: Prokuratura powinna się znaleźć w konstytucji

Rys historyczny

W „Prawodajni” na początku rozmowy prokurator Sebastian Bańko wyjaśnia, dlaczego prokuratura nie znalazła się w Konstytucji RP z 1997 roku. Podkreśla, że fakty te ustalił jego przyjaciel prokurator Adam Bociek, z którym przed laty wykonywał obowiązku z Biurze Spraw Konstytucyjnych Prokuratury Krajowej.

– Przeanalizował protokoły pracy nad poprzednią konstytucją. Było to o tyle trudne zadanie, że przepisów, które do konstytucji finalnie nie weszły, nie ma w skorowidzu. Więc trzeba były przewertować wszystkie protokoły. Prokuratura została przegłosowana do projektu finalnego, który miał opuścić prace Zgromadzenia Narodowego, jako organ w obszarze wymiaru sprawiedliwości. Później jednak zaczęto dyskusję, czym ma się zajmować prokurator generalny i czy ma być elementem administracji rządowej, czy może jednak nie. Wrócono do dyskusji, nie znaleziono konsensusu, zarządzono reasumpcję głosowania na temat prokuratury i zdecydowano się nie umieszczać jej w konstytucji – mówi prokurator Bańko.

Rozdzielić MS i PG

W kwestii fundamentalnej dla przyszłości prokuratury Sebastian Bańko jest zwolennikiem rozdziału funkcji prokuratora generalnego i ministra sprawiedliwości.

– Te funkcje należy rozdzielić. Ale jednocześnie od razu to otwiera pytanie na temat kontroli demokratycznej nad prokuraturą, i w pewnym sensie jednak politycznej, bo każda władza, zgodnie z konstytucją – i pewnie w nowej konstytucji nie będzie inaczej – ma swoje źródło w decyzji Narodu. Nie chodzi więc o to, żeby stworzyć jakiegoś super-funkcjonariusza, który będzie nieodwołalny i będzie się wymykał wszelkim ocenom społecznym, a jednocześnie podemował ważne decyzje, dotykające wolności i praw obywatelskich – podkreśla prokurator.

Bańko zwraca uwagę, że zapisanie rozwiązań w konstytucji zagwarantuje stabilność prokuratury i utnie pokusę kolejnych rewolucji przy zmianie wladzy, czynionych łatwiejszą do przeprowadzenia zwykłą ustawą.

Model litewski i TSUE

Pytany o konkrety, mówi, że jednym z możliwych źródeł inspitacji dla reformatorów mogą być rozwiązania funkcjonujące w innych państwa. Daje tu przykład Litwy.

– Prokurator Generalny jest tam wybierany na wniosek Sejmu, a mianuje go prezydent. Ale na Litwie w konstytucji również zapisano niezależność prokuratorów – wskazuje Bańko.

Kontynuując wątek litewski prokurator mówi o pewnym orzeczeniu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, dotyczącym prokuratury niemieckiej i właśnie litewskiej.

– To jedno orzeczenie, w którym była [badana] kwestia wydawania europejskiego nakazu aresztowania. I TSUE musiał odpowiedzieć na pytanie, czy prokuratorzy litewscy, którzy mają uprawnienie do wydawania takiego nakazu, i prokuratorzy niemieccy, to jest wystarczająco niezależny organ sądowy w rozumieniu przepisów w Unii [w Polsce o wydaniu ENA decyduje sąd – Wnet]. TSUE przesądził, że prokuratorzy litewscy właśnie z uwagi na gwarancje konstytucyjne mają wystarczający stopień niezależności, a prokuratorzy niemieccy nie mają takiej niezależności. Trybunał wskazał, że prokuratora niemiecka, która podlega ministrom landów poszczególnych, nie jest niezależna od wpływu polityków – przytacza szczegóły zaskakującego wyroku prokurator Bańko.

Mariusz Moszowski: Nie wyobrażam sobie uchylania setek tysięcy decyzji procesowych nominatów Dariusza Korneluka

Prokurator Mariusz Moszowski stoi na stanowisku, że do rozliczeń prokuratorów, którzy w ostatnich 2,5 roku złamali prawo…

Oskarżyciele czy policjanci-prawnicy?

W rozmowie pojawia się również wątek realiów pracy prokuratorów liniowych w prokuraturach rejonowych. To w tych jednostkach robi się najwięcej spraw bliskich zwykłym obywatelom. Jednak jakość pracy prokuratorów jest ściśle powiązana z jakością pracy policji. Tymczasem w wielu rejonach Polski brakuje funkcjonariuszy.

– W pewnym sensie zagadnienie to może być przedmiotem refleksji Rady Konstytucyjnej, bo musimy sobie odpowiedzieć na pytanie, jakiego modelu prokuratury w ogóle chcemy. Czy ma być to model śledczy, taki jak obecnie, gdzie nadzorujemy każde postępowania karne i każde postępowanie musi się kończyć pieczątką prokuratora, czy to pod aktem oskarżenia, czy pod umorzeniem ws. włamania do piwnicy? To są oczywiście postępowania doniosłe społecznie, ale pytanie brzmi, czy wykwalifikowany urzędnik, w którego państwo zainwestowało 11 lat edukacji, powinien podejmować tego rodzaju decyzje? Dzisiaj tak to wygląda. Gros czasu prokurator prokuratury rejonowej poświęca na technikalia i rzeczy, które spokojnie mogłaby wykonywać policja lub asystenci. Być może więc powinniśmy dążyć do modelu prokuratury oskarżycielskiej – dzieli się refleksją Sebastian Bańko.

WESPRZYJ NAS NA PATRONITE