Armenia odwraca się od Rosji. „Moskwa widzi w tym zdradę”

Armenia wykonuje polityczny zwrot, który jeszcze kilka lat temu wydawał się niemal niewyobrażalny. Kraj pozostający w rosyjskiej strefie wpływów coraz wyraźniej zbliża się do Unii Europejskiej, a Kreml reaguje na to z rosnącą irytacją.

Początek maja przyniósł wydarzenie, które część komentatorów określa wręcz jako historyczne — pierwszy szczyt Armenia–Unia Europejska w Erywaniu. W stolicy Armenii odbyło się również spotkanie Europejskiej Wspólnoty Politycznej.

Zdaniem Wojciecha Góreckiego z Ośrodka Studiów Wschodnich był to przełomowy moment.

– Armenia zademonstrowała, że dąży na Zachód, że chce się z tym Zachodem zbliżać, także instytucjonalnie, w tym z Unią Europejską – podkreśla ekspert.

Armenia poczuła się zdradzona przez Rosję

Zmiana kursu Erewania nie wydarzyła się nagle. Jak przypomina Górecki, proces trwa od dojścia Nikola Paszyniana do władzy w 2018 roku.

Premier Armenii już wcześniej sygnalizował chęć ograniczenia zależności od Moskwy, choć formalnie kraj pozostaje członkiem rosyjskich struktur integracyjnych, takich jak Organizacja Układu o Bezpieczeństwie Zbiorowym czy Eurazjatycka Unia Gospodarcza.

Prawdziwy przełom nastąpił jednak po wojnie o Górski Karabach.

Według eksperta kluczowy był rok 2022, gdy Azerbejdżan zaatakował cele na terytorium samej Armenii. Rosja — mimo zobowiązań sojuszniczych — nie udzieliła Erewaniowi realnej pomocy.

– Wtedy Armenia poczuła się zdradzona – mówi Górecki.

To właśnie po tych wydarzeniach w Armenii gwałtownie wzrosły nastroje antyrosyjskie. W części sondaży Rosja zaczęła być postrzegana jako jedno z zagrożeń dla bezpieczeństwa Armenii.

Dr Witold Repetowicz: ormiańskie dziedzictwo w Górskim Karabachu jest dziś bezwzględnie niszczone

Chodzi o to, by Ormianie już nigdy na te tereny nie wrócili – mówi korespondent wojenny.

Unia Europejska wchodzi do gry

W ślad za politycznym zwrotem Armenii przyszły konkretne działania ze strony Zachodu.

Unia Europejska wysłała do Armenii misję obserwacyjną EUMA, później rozszerzoną i przedłużoną. Powstały również programy wsparcia dotyczące cyberbezpieczeństwa i przeciwdziałania zagrożeniom hybrydowym.

Nie bez znaczenia są także pieniądze.

– Mamy ogromne, jak na Armenię, środki finansowe, które zostały obiecane – zauważa ekspert OSW.

W tle pojawiły się również polityczne deklaracje o dalszej integracji z UE. Ormiański parlament przyjął ustawę zakładającą rozpoczęcie działań na rzecz zbliżenia z Unią Europejską.

Relacja z Erywania. Justyna Miguła o obchodach 110. rocznicy ludobójstwa Ormian

Redaktorzy Radia Wnet łączą się z przebywającą w Erywaniu Justyną Migułą, która opisuje odbywające się tam obchody 110. …

Kreml reaguje ostro

Moskwa coraz wyraźniej pokazuje, że odbiera działania Armenii jako zagrożenie dla własnych wpływów na Kaukazie.

Rosyjscy politycy i urzędnicy zaczęli publicznie mówić o „zdradzie” i ostrzegają Erewań przed próbą „siedzenia na dwóch krzesłach”.

– Reakcje rosyjskie świadczą o tym, że to wszystko dzieje się na poważnie – ocenia Wojciech Górecki.

Jednocześnie Armenia nadal zachowuje ostrożność. Nie opuszcza rosyjskich struktur bezpieczeństwa i nie domaga się likwidacji rosyjskiej bazy wojskowej.

Paszynian próbuje balansować między Zachodem a Rosją, choć — jak podkreślają eksperci — kierunek zmian staje się coraz bardziej widoczny.

Wybory mogą zdecydować o przyszłości Armenii

Kluczowy dla przyszłości kraju może okazać się 7 czerwca, kiedy odbędą się wybory parlamentarne.

Stawką będzie nie tylko utrzymanie władzy przez Paszyniana, ale również dalszy kurs geopolityczny Armenii.

– To będą wybory pomiędzy Paszynianem a prorosyjską opozycją – mówi Górecki.

Po stronie przeciwników premiera znajdują się środowiska oskarżane o bliskie związki z Moskwą. Kampania już teraz zapowiada się jako wyjątkowo brutalna.

Ekspert przewiduje bardzo wyrównany wynik.

– Możemy mieć sytuację, gdy samochody mijają się na odległość żyletki – podsumowuje.