Polska na peryferiach czy w roli lidera? Debata o Międzymorzu

Wojna otworzyła Polsce nowe możliwości

Prof. Tomasz Grosse, politolog z Uniwersytetu Warszawskiego i autor książki „Międzymorze”, przekonywał, że Polska patrzy dziś na Ukrainę głównie przez pryzmat wojny i bieżących sporów politycznych. Tymczasem – jego zdaniem – stawką jest znacznie więcej niż tylko bezpieczeństwo wschodniej granicy.

Profesor zwracał uwagę, że Ukraina w ciągu ostatnich lat zdobyła doświadczenia wojskowe i technologiczne, których nie posiada żadne inne państwo europejskie. Dotyczy to zarówno pola walki, jak i rozwoju przemysłu zbrojeniowego, systemów bezzałogowych czy nowoczesnych metod prowadzenia działań wojennych.

WSPIERAJ NAS NA PATRONITE

W jego ocenie Polska powinna myśleć o Ukrainie nie tylko jako o sąsiedzie potrzebującym wsparcia, ale także jako o partnerze mogącym pomóc w budowie własnej siły gospodarczej i militarnej.

– Ukraina jest najbardziej doświadczoną armią w Europie. Dysponuje nie tylko unikalnym know-how, jak walczyć z Rosjanami, ale również zasobami technologicznymi i przemysłowymi, których nam brakuje – mówił Grosse.

Jak wyrwać się z błędnego koła peryferyjności

Znaczną część dyskusji zdominowała przedstawiona przez profesora koncepcja „błędnego koła peryferyjności”. Według Grossa Polska od dekad rozwija się w modelu, który uzależnia ją od technologii, kapitału i rozwiązań tworzonych przez silniejsze państwa Zachodu.

Jego zdaniem wojna na Ukrainie stworzyła sytuację wyjątkową. Po raz pierwszy od wielu lat Polska mogłaby współuczestniczyć w tworzeniu nowych technologii i kompetencji, zamiast ograniczać się do roli ich odbiorcy. Szczególne znaczenie miałaby tu współpraca w sektorze obronnym.

Warzecha o przyszłości relacji z Ukrainą. „Nie musimy mieć świetnych relacji”

Relacje Polski i Ukrainy przechodzą coraz trudniejszy okres. Zdaniem Łukasza Warzechy napięcia nie są przypadkowe, a War…

Profesor argumentował, że wykorzystanie potencjału Ukrainy mogłoby przyspieszyć rozwój całego regionu Europy Środkowej i pozwolić państwom Międzymorza odgrywać większą rolę na arenie międzynarodowej.

– Poprzez wejście w bliską kooperację zbrojeniową z Ukrainą nie tylko budujemy swój potencjał, ale również uniezależniamy się od Zachodu. To jest unikalna szansa, żeby przerwać błędne koło peryferyjności – przekonywał.

Ukraina po wojnie może pójść własną drogą

Znacznie ostrożniej przyszłość relacji polsko-ukraińskich oceniał dr Józef Orzeł, współzałożyciel i prezes Klubu Ronina. Nie kwestionował znaczenia Ukrainy dla bezpieczeństwa regionu, ale zwracał uwagę, że obecna bliskość obu państw wynika przede wszystkim ze wspólnego zagrożenia ze strony Rosji.

W jego ocenie po zakończeniu wojny Ukraina będzie kierowała się przede wszystkim własnym interesem narodowym. Naturalnym celem stanie się integracja z zachodnimi strukturami politycznymi i gospodarczymi, a Polska nie musi być automatycznie głównym beneficjentem tego procesu.

Orzeł przestrzegał przed budowaniem polityki na założeniu, że obecna wspólnota interesów będzie trwała bez względu na okoliczności.

– Ukraina jest naszym sojusznikiem tak długo, jak trwa wojna z Rosją. Kiedy ta wojna się skończy, Ukraina rozpocznie drogę na Zachód bez Polski albo obok Polski – stwierdził.

Jego zdaniem właśnie dlatego Warszawa powinna koncentrować się przede wszystkim na budowie własnej pozycji i zdolności przyciągania partnerów w regionie.

Drony i innowacje zamiast starych schematów

Obaj rozmówcy zgodzili się natomiast, że doświadczenia wojny na Ukrainie już dziś wpływają na sposób myślenia o nowoczesnych siłach zbrojnych. Szczególnie widoczne jest to w obszarze technologii bezzałogowych i współpracy armii z prywatnym sektorem.

Dr Orzeł zwracał uwagę, że jedną z największych przewag Ukrainy jest zdolność do szybkiego wdrażania innowacji. W wielu przypadkach nowe rozwiązania powstają bezpośrednio na potrzeby konkretnych jednostek wojskowych, a proces testowania i wdrażania trwa znacznie krócej niż w tradycyjnych armiach.

Ukraina uderza w serce Rosji. Największy atak dronów na Moskwę: „Rosjanie pytają: za co nas atakują?”

Szok i niedowierzanie w stolicy Rosji. Zmasowany atak ukraińskich dronów sprawił, że wojna po raz pierwszy tak dobitnie …

– U nas wszystko jest od góry. Na Ukrainie konkretne jednostki współpracują bezpośrednio z przedsiębiorcami i bardzo szybko testują nowe rozwiązania – mówił.

Zdaniem obu uczestników debaty doświadczenia zdobywane obecnie przez Ukrainę będą miały wpływ na rozwój wojskowości w całej Europie jeszcze przez wiele lat.

Międzymorze jako odpowiedź na nowe wyzwania

Choć punktem wyjścia była wojna na Ukrainie, w rzeczywistości dyskusja dotyczyła znacznie szerszego pytania: czy Polska potrafi wykorzystać obecny moment historyczny do trwałego wzmocnienia swojej pozycji w regionie.

Prof. Grosse przekonywał, że właśnie temu ma służyć idea Międzymorza. W jego ocenie państwa Europy Środkowej muszą budować własny potencjał gospodarczy, technologiczny i militarny, jeśli nie chcą pozostać jedynie przedmiotem gry silniejszych mocarstw.

– Jeżeli zachowamy nasz status peryferyjny, będziemy ponosić gigantyczne koszty zmian geopolitycznych. Do tego potrzebne jest silne państwo i Międzymorze – podsumował.