Ugrzeczniony Trump i czerwona linia Xi Jinpinga. Kulisy starcia gigantów w Chinach

Zakończona wizyta Trumpa w Chinach z pewnością przejdzie do historii, jednak obraz tego wydarzenia drastycznie różni się w zależności od tego, kto o nim opowiada. Choć Biały Dom próbuje łagodzić narrację, wypowiedzi samego amerykańskiego prezydenta oraz komunikaty płynące z Pekinu pokazują, że dyplomatyczna gra między dwoma mocarstwami jest niezwykle napięta. O tym, co naprawdę wydarzyło się na linii Waszyngton-Pekin, opowiedział na antenie Radia Wnet Andrzej Zawadzki-Liang ze Studia Szanghaj.

Ugrzeczniony Donald Trump. „Takiego go jeszcze nie widzieliśmy”

To, co najbardziej rzuciło się w oczy uważnym obserwatorom, to drastyczna zmiana tonu amerykańskiego przywódcy. Zamiast twardego negocjatora, zobaczyliśmy polityka, który nie szczędził pochlebstw gospodarzom.

– Dla mnie też było pewnym zaskoczeniem […] taki Trump ugrzeczniony. Takiego Trumpa łagodnego to żeśmy jeszcze nie widzieli, właśnie grzecznego, kłaniającego się Xi Jinpingowi – zauważa Andrzej Zawadzki-Liang, relacjonując przebieg bankietów i oficjalnych spotkań. Jak dodaje ekspert, amerykański prezydent ogromnie wychwalał chińskiego przywódcę, nazywając go wspaniałym liderem i „swoim przyjacielem”.

Chiny rozegrały tę wizytę po mistrzowsku. Komunikat, który płynie z Pekinu, jest jasny: Chiny i Stany Zjednoczone to równi partnerzy. To dwa globalne mocarstwa, które powinny wspólnie sterować „wielkim statkiem, jakim są stosunki chińsko-amerykańskie”.

Tajwan jako „czerwona linia”. Xi Jinping ostrzega przed konfliktem

Jednak za fasadą uśmiechów kryją się twarde, geopolityczne realia. Gospodarka zeszła na dalszy plan, a na stole negocjacyjnym pojawił się temat, który od dekad rozpala relacje USA-Chiny. Dla Pekinu najważniejszą kwestią jest dziś Tajwan. I tutaj Xi Jinping nie bawił się w dyplomatyczne półsłówka.

Ekspert Radia Wnet przytacza kluczowe, niezwykle ostre słowa chińskiego przywódcy, które padły podczas rozmów: – Jeśli [kwestia Tajwanu] zostanie rozwiązana nieprawidłowo, doprowadzi to do starcia, a nawet konfliktu między obydwoma krajami, co pchnie całe stosunki chińsko-amerykańskie w bardzo niebezpieczną sytuację. Niepodległość Tajwanu i pokój w Cieśninie Tajwańskiej są ze sobą nie do pogodzenia.

Z ust najwyższego chińskiego przywódcy padło wyraźne potwierdzenie, że Tajwan to bezwzględna „czerwona linia”. Jak na te groźby zareagował Donald Trump? Przebywając w Chinach – milczeniem. Amerykański prezydent ignorował zaczepki dziennikarzy na ten temat. Dopiero na pokładzie Air Force One, w drodze powrotnej, rzucił lekceważąco, że Stany Zjednoczone dzieli od Tajwanu „9500 mil”, sugerując, że Ameryka nie ma interesu w tym, aby „pchać się” w ewentualną wojnę.

Karta przetargowa za 11 miliardów. Co z bronią dla Tajwanu?

Milczenie Trumpa w Pekinie mogło mieć bardzo wymierną cenę. Przed podróżą do Azji, amerykański Kongres zatwierdził potężny pakiet sprzedaży broni dla Tajwanu, warty 11 miliardów dolarów. Jednak dokument nie został podpisany przez prezydenta.

– Śmiem twierdzić, że gdyby podpisał to przed tą wizytą, to do tej wizyty by w ogóle nie doszło – ocenia bezkompromisowo Andrzej Zawadzki-Liang.

Pytany na pokładzie samolotu o przyszłość tego kontraktu, Donald Trump wrócił do swojej dobrze znanej retoryki ciągłej niepewności. – Zastanawiam się, może podpiszę, może nie podpiszę – odpowiedział dziennikarzom. Ta kalkulacja błyskawicznie spotkała się z ostrą reakcją władz Tajwanu, które w zdecydowanych słowach przypomniały, że Chiny nie mają do nich praw własności i zaapelowały o dostawy broni, by móc się bronić. Tego typu „buńczuczne zapowiedzi” oznaczają, że napięcie w regionie nie opadnie, niezależnie od tego, czy Trump dokument podpisze, czy też zdecyduje się go wstrzymać na stałe.

Wojna na narracje. Boeingi, rolnictwo i wybory w tle

Poza kwestią militarną, jesteśmy świadkami ogromnej, propagandowej wojny na narracje gospodarcze. Wracający do kraju Donald Trump ogłosił wielki sukces handlowy: zapewnienia o zakupie 200 samolotów Boeing oraz amerykańskich produktów rolnych (od soi, przez drób, po wołowinę) o wartości 17 miliardów dolarów.

Problem w tym, że w komunikatach Pekinu tych twardych cyfr… nie ma.

Chińczycy, ustami Komisji Rozwoju i Reform, powiadomili jedynie, że „rozważą możliwość” zakupów, co Andrzej Zawadzki-Liang nazywa mianem zwykłych konsultacji, ponieważ żadne realne umowy nie zostały podpisane. Co więcej, Chiny grają w zupełnie innej lidze technologicznej. O ile mogą kupić amerykańskie silniki czy części lotnicze (które są im potrzebne do operowania w liniach lotniczych), o tyle warto pamiętać, że Pekin intensywnie rozwija własne rozwiązania.

– Oczywiście Chiny już w tym roku instalują swój własny silnik do samolotów, na to zwracam uwagę: CJ-1000A, który przechodzi certyfikację – podkreśla ekspert Studia Szanghaj.

Rozbieżności w relacjach z wizyty mają jasne podłoże polityczne. Donald Trump przygotowuje się do wyborów i rozpaczliwie potrzebuje wielkich sukcesów, którymi będzie mógł pochwalić się przed swoimi wyborcami. Chiny doskonale zdają sobie z tego sprawę, dając mu retoryczne zwycięstwa i obiecując pewne „gesty”, przy jednoczesnym twardym trzymaniu „czerwonej linii” w kwestii Tajwanu.