Nowa konstytucja. Prof. Łabno: Polska musi sama wyznaczyć granice swojej suwerenności

Rada Nowej Konstytucji i granice suwerenności

Prof. Anna Łabno, powołana przez prezydenta Karola Nawrockiego do Rady Nowej Konstytucji, wskazuje, że prace nad zmianami ustawy zasadniczej powinny dotyczyć przede wszystkim skuteczności instytucji państwa i ochrony podstawowych interesów Rzeczypospolitej. W rozmowie z Radiem Wnet konstytucjonalistka szczególnie mocno odniosła się do kwestii suwerenności Polski wobec Unii Europejskiej.

– Zadanie, które chyba najogólniej trzeba określić jednak jako naprawę instytucji Rzeczypospolitej, tak by one funkcjonowały w sposób najbardziej skuteczny, realizujący i polskość, i nasze potrzeby współczesne, i te, które w pewnym horyzoncie czasowym moglibyśmy określić – mówi prof. Anna Łabno.

Jak zaznacza, konstytucja nie jest aktem oderwanym od realnych wyzwań państwa. Jej kształt powinien odpowiadać zarówno polskiej tożsamości, jak i aktualnym potrzebom kraju.

– Konstytucje odpowiadają tożsamości narodowej i państwowej i na takiej podstawie powinny być tworzone. Ale oczywiście także czerpią z klasyki, a więc z całego dorobku konstytucjonalizmu, przede wszystkim europejskiego, ale z wieloma także cechami amerykańskiej konstytucji – podkreśla prof. Łabno.

„Nie można czekać, aż Unia się zmieni”

Jednym z najmocniejszych wątków rozmowy była relacja między nową konstytucją a miejscem Polski w Unii Europejskiej. Prof. Łabno została zapytana o to, jak Polska powinna dbać o własną suwerenność w sytuacji, gdy – jak ujęła to prowadząca – przez rozporządzenia i akty wykonawcze UE suwerenność jest „po kawałku zabierana”.

Konstytucjonalistka odpowiedziała, że kluczowa jest decyzja samego państwa polskiego i jasne określenie granic.

– Jest nam zabierana, ale musimy pamiętać, że to od naszej decyzji zależy, gdzie są granice i jak my je wyznaczymy. Nie można czekać, aż Unia się zmieni, bo Unia zmieni się tak, jak interesy jej najważniejszych członków będą to określały – mówi prof. Anna Łabno.

W jej ocenie Polska nie może opierać swojej polityki konstytucyjnej na oczekiwaniu, że zmiana przyjdzie z zewnątrz. Punkt wyjścia powinien być inny: własny interes państwowy, niepodległość i suwerenność.

– My musimy pamiętać o własnym interesie, a ten jest określony po pierwsze przez niepodległość i po drugie przez bardzo jasne, konkretne wyznaczenie granic suwerenności, tego, na co decydujemy się oddać – zaznacza prof. Łabno.

Konstytucja i przekazywanie kompetencji

Prof. Łabno zwraca uwagę, że obecna konstytucja już teraz bardzo wąsko określa dopuszczalne granice przekazywania kompetencji. W tym kontekście przywołuje także orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego.

– To wynika z przepisów konstytucji, bo konstytucja bardzo wąsko określa dopuszczalne granice przekazywanych kompetencji. I to mamy także wyraźnie określone orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego. Ta linia jest wyraźna, ona nie jest w ogóle wątpliwa co do istoty rzeczy – wskazuje konstytucjonalistka.

Według prof. Łabno sprawa nie sprowadza się wyłącznie do zapisów prawnych. Chodzi również o to, jak państwo i społeczeństwo rozumieją własne zobowiązanie wobec niepodległości.

– To już od nas zależy, jak my rozumiemy swoje zobowiązanie wobec zachowania niepodległości i suwerenności. Ja widzę to w sposób jednoznaczny zupełnie – podkreśla prof. Anna Łabno.

Rola Rady i debaty publicznej

Nowa konstytucja – jak mówi prof. Łabno – jest zarówno aktem prawnym, jak i politycznym. Dlatego prace nad nią nie mogą abstrahować od sporów i podziałów społecznych. Konstytucjonalistka przyznaje, że osiągnięcie porozumienia będzie trudne, ale mimo to uważa debatę za konieczną.

– Na pewno będzie to bardzo trudne. Co do tego nie mam żadnych wątpliwości, ale jednak mimo to trzeba podejmować takie zadanie, bo taka jest potrzeba – mówi prof. Łabno.

Jej zdaniem środowiska polityczne i społeczne powinny pokazać, co w debacie konstytucyjnej jest wartością nadrzędną. W tym kontekście mówi również o potrzebie ograniczeń w decyzyjności władz politycznych.

– Naród będzie decydował, ale naszą rolą, to znaczy środowisk politycznych, społecznych, jest pokazać, co jest wartością nadrzędną i wobec tego, jakie rozwiązania należy wprowadzać, jakie ograniczenia w decyzyjności władz politycznych. To wszystko jest określone właśnie konstytucją i nasza konstytucja to wyraźnie przecież stanowi – ocenia prof. Anna Łabno.

„Inaczej przestaniemy być suwerennym państwem”

Prof. Łabno podkreśla, że rozmowa o konstytucji musi być prowadzona mimo głębokich podziałów. Jak mówi, debata nie musi od razu zakończyć się porozumieniem, ale bez niej Polska może tracić zdolność do samodzielnego działania.

– Sukcesy przychodzą także po latach debaty, dyskusji i wielu sporów. Ale trzeba to robić, bo inaczej rzeczywiście przestaniemy być suwerennym państwem już w sposób absolutny, a przecież trzeba zrobić wszystko, by absolutnie do tego nie doszło – podkreśla prof. Anna Łabno.