Kto naprawdę rządzi Iranem? Wojna zmienia układ sił

Jakub Gajda zwraca uwagę, że formalne struktury państwa nie oddają dziś rzeczywistego układu sił. W praktyce najważniejsze decyzje zapadają w innych ośrodkach.

– To jest bardzo skomplikowana sytuacja, mamy bardzo wiele znaków zapytania – podkreśla ekspert.

Formalnie nowym przywódcą duchowym jest Mojtaba Chamenei, jednak jego realna aktywność pozostaje niejasna.

Kryzys w cieśninie Ormuz uderzy w świat. „Gorzej niż w latach 70.”

Sytuacja wokół cieśniny Ormuz coraz częściej opisywana jest jako pat, który może wywołać globalny kryzys gospodarczy. Sk…

– Nowo wybrany przywódca duchowy nie pokazuje się właściwie od momentu wyboru na ten urząd – wskazuje dr Gajda, zaznaczając, że pojawiały się nawet spekulacje dotyczące jego życia i zdrowia.

W przestrzeni publicznej pojawiają się komunikaty przypisywane nowemu liderowi, jednak – jak zauważa rozmówca – nie ma pewności, kto faktycznie za nimi stoi.

Korpus Strażników przejmuje realną władzę

W praktyce kluczową rolę odgrywa dziś Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej, który w warunkach wojny znacząco zwiększył swoje wpływy.

– Mówi się, że obecnie rządzą strażnicy, Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej – zaznacza ekspert.

Na pierwszy plan wysuwa się Ahmad Wahidi, który – według Gajdy – wyrasta na najbardziej charakterystyczną i charyzmatyczną postać na scenie politycznej.

– Póki jest wojna, Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej będzie miał największy udział we władzy – dodaje.

To właśnie struktury siłowe przejmują dziś ciężar decyzji państwowych, także w obszarze polityki wewnętrznej i nominacji.

Prezydent Iranu odsunięty od decyzji

W cieniu wydarzeń pozostaje Masoud Pezeshkian, który – choć formalnie sprawuje urząd – nie odgrywa dziś pierwszoplanowej roli.

– Pezeszkian odsunął się nieco od grania pierwszych skrzypiec – mówi Gajda.

Ekspert wskazuje, że jego podejście, oparte na dialogu i skłonności do ustępstw, nie odpowiada realiom wojennym.

– To gołębie oblicze prezydenta nie jest tym, które nadaje się do tego ciężkiego czasu – zaznacza.

Ghalibaf i elity polityczne w nowym układzie sił

Jedną z kluczowych postaci pozostaje także Mohammad Bagher Ghalibaf, przewodniczący parlamentu i były wojskowy powiązany z Korpusem.

– To jedna z postaci bardzo istotnych, jeśli chodzi o podejmowanie decyzji – ocenia ekspert.

Ghalibaf, choć od lat funkcjonuje jako polityk, utrzymuje silne relacje z aparatem siłowym, co wzmacnia jego znaczenie w obecnym układzie.

Władza w Iranie jest rozproszona

Zdaniem dr Gajdy kluczowe jest zrozumienie, że system irański nie opiera się wyłącznie na jednym ośrodku decyzyjnym.

– Ta władza jest w tym momencie rozproszona – podkreśla.

Obok przywódcy duchowego i struktur wojskowych funkcjonują także instytucje polityczne, jednak w warunkach wojny ich znaczenie jest ograniczone.

Wojna wzmacnia reżim zamiast go osłabiać

Wbrew oczekiwaniom administracji Donald Trump działania militarne nie doprowadziły do destabilizacji systemu, lecz – jak wskazuje ekspert – przyniosły efekt odwrotny.

– Ludzie zjednoczyli się wokół idei obrony ojczyzny – mówi Gajda.

Ekspert zaznacza, że wcześniej skuteczniejsze były działania gospodarcze, oparte na sankcjach i izolacji.

– Dużo lepiej szło wywieranie nacisków gospodarczych niż działania militarne – ocenia.

W efekcie obecna sytuacja prowadzi do wzmocnienia najbardziej twardych struktur władzy, przede wszystkim tych związanych z aparatem wojskowym.