Polska optyka w kosmosie. Będziemy na Księżycu i Marsie

Scanway buduje oczy dla satelitów

Jędrzej Kowalewski tłumaczy, że Scanway specjalizuje się w tworzeniu rozwiązań optycznych dla sektora kosmicznego. Chodzi o kamery, teleskopy i urządzenia pozwalające wykonywać wysokorozdzielcze zobrazowania z orbity. Ich głównym zadaniem jest obserwacja Ziemi, ale kompetencje spółki wykraczają już poza klasyczny rynek satelitarny. Polska optyka w kosmosie będzie miała wiele zastosowań.

Polski system obserwacji z kosmosu. Gen. Kowalski: pierwsze satelity wystrzelone

Polska zaczęła budować własne zdolności obserwacji Ziemi z kosmosu i – jak mówi gen. bryg. Andrzej Kowalski – to jakości…

Firma Scanway zajmuje się tworzeniem rozwiązań optycznych, czyli kamer, teleskopów, urządzeń, które pomagają nam robić wysokorozdzielcze zdjęcia do satelitów

– mówi Jędrzej Kowalewski.

Prezes firmy podkreśla też, że dotychczasowe urządzenia wysłane przez Scanway w kosmos działały bezawaryjnie. To dla spółki ważny argument, bo w tej branży niezawodność ma znaczenie podstawowe.

„Mamy w tej chwili stuprocentową skuteczność. W zasadzie żaden z naszych produktów, które wysłaliśmy w kosmos, nigdy nie zawiódł” – podkreśla prezes Scanway.

Wspóraca z partnerami z całego świata

Kowalewski zaznacza, że spółka współpracuje zarówno z podmiotami krajowymi, jak i zagranicznymi. Wśród partnerów wymienia m.in. Creotech Instruments, Europejską Agencję Kosmiczną, Centrum Badań Kosmicznych PAN, a także amerykańską firmę Intuitive Machines, zaangażowaną w eksplorację Księżyca.

O której start Artemis II? Godzina w Polsce i USA, cel misji NASA

Artemis II ma być pierwszą od ponad pół wieku załogową misją, która obleci Księżyc. Kiedy start Artemis II? NASA wyznacz…

To ważny sygnał dla całego polskiego sektora kosmicznego. Scanway nie działa już wyłącznie jako lokalny dostawca technologii, ale jako firma wpięta w międzynarodowy łańcuch projektów związanych z obserwacją Ziemi i eksploracją przestrzeni kosmicznej.

Polska optyka w kosmosie – wyzwania

Rozmówca Radia Wnet zwraca uwagę, że kosmiczna optyka musi działać w warunkach nieporównywalnie trudniejszych niż zwykłe urządzenia używane na Ziemi. Chodzi nie tylko o próżnię czy promieniowanie, ale też ogromne wahania temperatur.

„Mówimy tutaj o wahaniach temperatury na przykład od minus 80 stopni czasami do plus 120 stopni w Słońcu i w cieniu” – wyjaśnia Jędrzej Kowalewski.

To właśnie dlatego – jak dodaje – nawet niewielkie przesunięcia elementów optycznych mogą pogorszyć jakość obrazu. Sprzęt wysyłany na orbitę musi więc być projektowany i testowany z myślą o ekstremalnym środowisku pracy.

Radio Wnet na Marsie. Plan prof. Pieńkowskiego

Jak Radio Wnet dotarło na Marsa? Prof. Ludwik Pieńkowski opowiedział o silniku jądrowym, energetycznym zapleczu misji i …

Kowalewski podkreśla też, że firma możliwie mocno opiera się na polskich i europejskich łańcuchach dostaw. Zaznacza przy tym wprost, że Scanway unika komponentów ze Wschodu.

„Mówimy przede wszystkim o Polsce i Europie. Sporadycznie zdarzają się Stany Zjednoczone, natomiast przede wszystkim bardzo mocno wzbraniamy się przed wschodnimi łańcuchami dostaw” – mówi.

Scanway bierze udział w eksploracji Księżyca

Choć Scanway nie uczestniczy bezpośrednio w misji Artemis II, firma działa już w projektach związanych z księżycową eksploracją. Kowalewski mówi o współpracy z Intuitive Machines, która realizuje kontrakty dla NASA.

W tym przypadku polska spółka dostarcza teleskop do obserwacji Księżyca i poszukiwania surowców na jego powierzchni. Chodzi przede wszystkim o rozpoznanie zasobów, które mogłyby w przyszłości posłużyć do budowy i utrzymania bazy księżycowej.

„Dostarczamy do ich pierwszej misji z tej konstelacji dodatkowy sprzęt w postaci teleskopu do obserwacji Księżyca i szukania złóż surowców na powierzchni właśnie srebrnego globu” – mówi prezes Scanway.

Ilmenit ma pomóc w budowie bazy na Księżycu

Jednym z minerałów, których firma ma szukać na Księżycu, jest ilmenit. Jak tłumaczy Kowalewski, to surowiec szczególnie interesujący z punktu widzenia przyszłej infrastruktury księżycowej, bo zawiera pierwiastki potrzebne do dalszej eksploracji.

„Ilmenit to jest taki minerał, który jest mieszaniną, związkiem żelaza, tytanu i tlenu, czyli takich trzech pierwiastków, które są dosyć pożądane przy budowaniu bazy księżycowej” – wyjaśnia.

W jego ocenie Księżyc ma szansę stać się dla ludzkości czymś w rodzaju nowego kontynentu – miejscem, do którego człowiek nie tylko dociera, ale na którym zaczyna budować trwałą obecność.

Prof. Wrochna: Artemis II to trening przed Marsem

Misja Artemis nie ma być tylko powtórką z programu Apollo. Prof. Grzegorz Wrochna podkreśla, że celem jest budowa stałej…

„Księżyc w ogóle ma szansę być takim kolejnym kontynentem ludzkości”
– mówi Kowalewski.

Mars pozostaje trudniejszy, ale Polska może pomóc

Prezes Scanway ocenia, że Mars nadal jest celem bardziej wymagającym niż Księżyc. Mimo to uważa, że polskie firmy mogą mieć swój wkład również w przyszłych marsjańskich misjach. W przypadku Scanway chodziłoby przede wszystkim o systemy obserwacji otoczenia statku i inspekcji jego powierzchni.

Przestrzeń kosmiczna jest takim otoczeniem, w którym bardzo dużo rzeczy wbrew pozorom się dzieje i mogą nas spotkać nieciekawe sytuacje

– zaznacza.

Kowalewski mówi o możliwości wykrywania meteoroidów i innych obiektów, które mogłyby zagrozić statkowi, ale także o systemach sprawdzających, czy kadłub nie został uszkodzony w czasie lotu. Jego zdaniem to jeden z praktycznych obszarów, w których optyka może realnie zwiększyć bezpieczeństwo załogowej misji.

Kamery zamiast okien i życie pod powierzchnią Marsa

Rozmówca Radia Wnet przekonuje też, że optyka może mieć znaczenie nie tylko dla bezpieczeństwa, ale i dla codziennego życia załogi. W długiej podróży na Marsa oraz podczas pobytu na miejscu ogromne znaczenie będzie miało to, co astronauci widzą wokół siebie.

Dlatego Scanway mógłby dostarczać nie tylko systemy obserwacyjne, ale również wysokorozdzielcze kamery i systemy prezentacji obrazu, które dawałyby załodze możliwie pełny kontakt z otoczeniem.

„Na pewno moglibyśmy też pomóc w dostarczeniu wysokorozdzielczych kamer do tego, żeby zobaczyli, co jest na zewnątrz” – mówi.

Kowalewski zwraca przy tym uwagę, że marsjańska baza prawdopodobnie w dużej części musiałaby znajdować się pod powierzchnią, by lepiej chronić ludzi przed promieniowaniem. To jeszcze bardziej zwiększa znaczenie systemów, które pozwolą „wyprowadzić” widok na zewnątrz do wnętrza habitatów.

„Sposób reprezentacji tego, co na zewnątrz, albo pewnego rodzaju symulowania cyklu dnia i nocy wewnątrz tych zamkniętych, pozbawionych okien przestrzeni jest czymś na wagę złota” – podkreśla.

Polski przemysł kosmiczny ma od czego zacząć

Pytany o to, kto w Polsce mógłby współtworzyć większy projekt lotu międzyplanetarnego, Kowalewski wskazuje przede wszystkim na firmy i instytucje zajmujące się napędami. Wymienia Instytut Lotnictwa, SpaceForest i krakowską firmę Liftero, rozwijającą napędy satelitarne.

Podstawa lotu w kosmos i podróży przez Układ Słoneczny to jednak napędy

– mówi.

W jego ocenie polski przemysł ma już dziś kompetencje, które mogą być rozwijane krok po kroku. Nie oznacza to jeszcze gotowości do samodzielnej misji na Marsa, ale pokazuje, że w wielu segmentach – od optyki po napędy – istnieje baza, na której można budować bardziej ambitne projekty.