Posłuchaj całej rozmowy:
Anna Bryłka, europosłanka Konfederacji, ocenia, że spór o SAFE wybuchł w Polsce dopiero wtedy, gdy mechanizm zaczął nabierać realnych kształtów w Warszawie. Tymczasem – jak podkreśla – ryzyka były widoczne dużo wcześniej, tylko nikt nie przeprowadził publicznej, uczciwej rozmowy: jakie są warunki, kto decyduje o wypłatach i czy to faktycznie wzmacnia bezpieczeństwo.
Ta dyskusja toczy się kilka miesięcy, jak nie kilka lat za późno
– mówi Bryłka.
Zgadzamy się na wspólny dług i przekazanie części kompetencji Komisji Europejskiej
– zaznacza.
W jej ocenie SAFE jest obudowany regułami, które ograniczają swobodę i mogą być wykorzystywane w sporach politycznych. Wskazuje m.in. na zasady kwalifikowalności, wspólne zakupy i wymogi dotyczące łańcucha dostaw.
To są pułapki: 65% europejskich komponentów, wspólne zakupy, mechanizm „pieniądze za praworządność”. Trzeba spełnić wiele warunków, żeby te środki dostać od początku do końca
– mówi.
Bryłka dodaje, że Polacy nie usłyszeli wprost, jak duże to zobowiązanie i że nie ma gwarancji, iż przekuje się ono w realny wzrost bezpieczeństwa.
Nikt Polakom nie powiedział, że to jest gigantyczne zobowiązanie finansowe, które nie musi wzmocnić polskiego bezpieczeństwa
– zaznacza.
Odpowiedź na pytanie, czy SAFE wzmocni bezpieczeństwo, moim zdaniem brzmi: nie
– ocenia.
Europosłanka uważa, że przy obecnym poziomie wydatków na zbrojenia Polska powinna zacząć od przeglądu tego, co już finansuje, zamiast od razu budować kolejną „wielką konstrukcję” zadłużeniową.
Wydajemy prawie 5% PKB na zbrojenia. Jeśli są luki, najpierw szukałabym ich w budżecie, a dopiero potem w zewnętrznych źródłach
– dodaje.
Wskazuje też na praktyczny problem: czas na wydawanie środków jest krótki, więc skorzystają głównie firmy, które już dziś mają produkt i spełniają formalne kryteria.
To nie jest program na budowanie zdolności „od zera”
– zaznacza.
Bryłka przypomina o skardze do TSUE: Parlament Europejski – jak mówi – miał zostać odsunięty od realnego wpływu na kształt rozporządzenia. To dla niej sygnał, że SAFE przepchnięto w trybie „na skróty”.
Skarga do TSUE dotyczy tego, że Parlament został wyeliminowany z procedury i nie mieliśmy wpływu na treść
– mówi.
I dodaje, że tempo działań Komisji ma kontekst polityczny.
Wojna na Ukrainie nie zaczęła się w 2025, tylko w 2022. Skąd przyspieszenie? Nastąpiło, gdy pojawił się Donald Trump
– ocenia.
W tle jest Bliski Wschód i ryzyko dłuższego kryzysu energetycznego. Bryłka spodziewa się, że przy przedłużaniu konfliktu Komisja będzie musiała wrócić do ETS – nawet jeśli dziś nie ma na to ochoty.
Krótkotrwały konflikt nie będzie aż tak odczuwalny, ale długotrwały już tak. Komisja może zostać postawiona pod ścianą i rewizja ETS stanie się konieczna
– zaznacza.
Na koniec wskazuje na rolnictwo: nawet jeśli zboże drożeje, zysk może „zjeść” paliwo i nawozy.
Rolnicy teraz ponoszą największe koszty produkcji. Wzrost cen skupu może zostać skonsumowany przez paliwo i nawozy
– zaznacza.
/ad
