Europa na marginesie wyścigu mocarstw? „Wyprowadziliśmy emisje i przemysł do Chin”

W audycji Klub Metali Ziem Rzadkich prowadzonej przez Krzysztofa Skowrońskiego głównym tematem była geopolityka surowców, polityka klimatyczna oraz globalna rywalizacja między Chinami, USA i Europą. Gośćmi programu byli Szczepan Ruman, Tomasz Zdzikot oraz wicedyrektor Ośrodka Studiów Wschodnich Jakub Jakóbowski.

Big Techy i amerykański zwrot

Rozmowa rozpoczęła się od pytania o rolę Big Techów w polityce USA i o to, czy amerykańska strategia energetyczna jest podporządkowana cyfrowym gigantom.

Jakub Jakóbowski zauważył, że wpływ środowiska technologicznego w Waszyngtonie jest dziś szczególny:

„Myślę, że Big Techy mają teraz zupełnie szczególne miejsce w Waszyngtonie. (…) Ci wszyscy tech bros, którzy są wokół Trumpa, opowiadają stworzone zupełnie historie, mianowicie, że teraz Donald Trump musi rozluźnić całą politykę energetyczną, nabrać tyle surowców, ile się da, budować te wielkie piramidy z krzemu, bo w końcu z tego wyjdzie sztuczna inteligencja, która sprawi, że wszystko inne przestanie się liczyć”.

Ekspert podkreślił, że ta narracja znajduje realny posłuch w amerykańskich elitach i dotyczy nie tylko metali ziem rzadkich, ale całej sfery cyfrowej.

USA kontra Chiny – dane są bezlitosne

Szczepan Ruman przytoczył dane porównawcze dotyczące siły gospodarczej Chin i Stanów Zjednoczonych:

„Jeżeli chodzi o parytet siły nabywczej, to według sztucznej inteligencji Chiny mają w tej chwili PKB 39 miliardów dolarów, a Stany Zjednoczone 31 z hakiem. (…) W różnych rzeczach takich innowacyjnych też się wydaje, że Chińczycy przodują”.

Zwrócił uwagę na znaczenie energii w wyścigu technologicznym:

„Fundamentalną rzeczą jest dostęp do energii i niskie ceny tej energii. (…) Europa w międzyczasie staje do zupełnie innego wyścigu, czyli stara się mieć jak najwyższe ceny energii i kompletnie abdykować z całego tego globalnego, z globalnej konkurencji”.

Tomasz Zdzikot odniósł się do wystąpienia sekretarza stanu Stanów Zjednoczonych Marco Rubio podczas Monachijskiej Konferencji Bezpieczeństwa, cytując jego diagnozę:

„Deindustrializacja (…) była świadomym wyborem politycznym, wieloletnim przedsięwzięciem gospodarczym, które pozbawiło nasze narody bogactwa, zdolności produkcyjnych i niezależności. (…) Była głupią, lecz dobrowolną transformacją naszej gospodarki, która uczyniła nas zależnymi od innych”.

Według Zdzikota, Stany Zjednoczone próbują dziś dokonać korekty kursu i odzyskać kontrolę nad łańcuchami dostaw.

Zielona transformacja – europejska porażka?

Szczepan Ruman przedstawił krytyczną ocenę skutków polityki klimatycznej UE:

„To ograniczenie emisji, które się odbyło w Europie, było związane nie z tym, że my coś tam zrobiliśmy. Zamknęliśmy huty, zamknęliśmy zakłady produkcyjne. Ale one wciąż istnieją, tylko że w Chinach, w Indiach. (…) Na każdą zlikwidowaną hutę w Europie powstały trzy huty w Chinach”.

Dodał, że realnym skutkiem była nie redukcja emisji, lecz ich przeniesienie poza UE.

Jakub Jakóbowski uzupełnił tę diagnozę o wymiar geopolityczny:

„Do ambicji klimatycznych nie dodano czegoś, co zrobili Chińczycy, czyli polityki przemysłowej, która miała to dowieźć. (…) Okazało się, że to nie przemysł europejski dostarczy te rozwiązania i technologie, dostarczył je przemysł chiński”.

Ekspert zwrócił uwagę, że Chiny potraktowały zieloną transformację jako narzędzie budowy przewagi przemysłowej, a nie wyłącznie projekt normatywny.

Spór o przyszłość Europy

W kolejnej części dyskusji pojawił się wątek nadchodzącego politycznego podziału w Europie. Ruman wskazał na dwa wyłaniające się bloki: zwolenników dalszej „zielonej transformacji” oraz tych, którzy domagają się taniej energii i powrotu do konkurencyjności przemysłowej.

Zdzikot z kolei zwrócił uwagę na postulat dalszej integracji UE i odejścia od zasady jednomyślności, który padł podczas konferencji monachijskiej.

/fa