Prezes IPN o swoim ukraińskim odpowiedniku: być może jest niewłaściwym człowiekiem na tym stanowisku

Kwestia poszukiwań i ekshumacji polskich ofiar zbrodni wołyńskiej pozostaje jednym z najtrudniejszych tematów w relacjach polsko-ukraińskich. Jak podkreśla prof. Karol Polejowski, pełniący obowiązki prezesa Instytutu Pamięci Narodowej, mimo kolejnych deklaracji strony ukraińskiej wciąż nie ma decyzji administracyjnych, które umożliwiłyby rozpoczęcie prac na szeroką skalę.

Dla strony polskiej kwestia systemowego uregulowania spraw poszukiwań i ekshumacji na Ukrainie jest niezwykle istotna. Słyszymy deklaracje, ale do dziś nie mamy zgód na realizację wniosków IPN

– mówi prof. Karol Polejowski.

Brak woli strony ukraińskiej

Podczas spotkań delegacji prezydenckich w Warszawie temat poszukiwań i ekshumacji Polaków wymordowanych przez ukraińskich nacjonalistów na Wołyniu i województwach południowo-wschodnich II Rzeczypospolitej w latach 40. XX wieku zdominował rozmowy. Jak zaznacza szef IPN, polska strona jasno artykułowała swoje stanowisko, oczekując przejścia od słów do czynów.

Gdyby strona ukraińska rzeczywiście chciała systemowo rozwiązać tę sprawę, mielibyśmy już informacje o wydanych zgodach. Tego wciąż nie ma

– zwraca uwagę.

Szef IPN przypomina, że prezydent Karol Nawrocki bardzo zdecydowanie zwrócił uwagę na to, że dla Polaków kwestia systemowego uregulowania rzeczy związanych z poszukiwaniami i ekshumacjami na Ukrainie jest niezwykle istotna.

I wydawać by się mogło, że strona ukraińska podchodzi do tego ze zrozumieniem, bo pan prezydent Zeleński, ale też obecny tam dyrektor ukraińskiego IPN-u pan Ałfiorow potakująco kiwali głowami, zgadzali się z tym, że to trzeba w końcu uregulować. Tylko że my cały czas jesteśmy w sferze ukraińskich deklaracji. Brak jest jakiegokolwiek sygnału, który świadczyłby o tym, że strona ukraińska systemowo ma zamiar tą sprawę rozwiązać. Gdyby tak było, to już dzisiaj mielibyśmy informację ze strony ukraińskiej z Kijowa, że o to właśnie wydano zgody na poszukiwania i ekshumacje

– stwierdza szef polskiej instytucji.

https://wnet.fm/2025/12/22/michal-dworczyk-o-ekshumacjach-na-wolyniu-do-przelomu-jeszcze-daleko/

Szokujące słowa Ołeksandra Ałfiorowa

Prof. Polejowski odnosi się również do krytyki przedstawionej przez Ołeksandra Ałfiorowa, dotyczącej używanej przez szefa IPN terminologii. Ukrainiec czuł się urażony, że Polejowski mówił o ukraińskich nacjonalistach, co uznał za stereotypy i snuł rozważania, że być może za słowami prof. Polejowskiego nie stoją braki etyczne, tylko pewna postawa, której on nie rozumie.

To jest zdumiewająca wypowiedź. Być może pan Ałfiorow jest niewłaściwym człowiekiem na tym stanowisku. Nie bardzo rozumiem, co ma na myśli, mówiąc o jakiejś retoryce i ostrej terminologii? Przepraszam, ale powiem to wprost: jestem osobą, która kieruje Instytutem Pamięci Narodowej i reprezentuje polskie interesy i dbam o polską pamięć historyczną. Stan ducha i emocje pana Ałfiorowa mają dla mnie absolutnie drugorzędne znaczenie. I jeżeli odnosimy się do tego, co stało się na Wołyniu i województwach południowo-wschodnich II Rzeczypospolitej, to był zaplanowany i z zimną konsekwencją przeprowadzony mord na polskiej ludności, dokonany przez ukraińskich nacjonalistów z Ukraińskiej Powstańczej Armii

– mocno odpowiada prof. Karol Polejowski.

Szef IPN sprzeciwia się określaniu wydarzeń na Wołyniu mianem „konfliktu polsko-ukraińskiego”.

Takiego konfliktu zbrojnego nie było. Ponad 130 tysięcy polskich ofiar nie da się wpisać w ramy konfliktu

– mówi.

IPN ma moce, by przeprowadzać ekshumacje

Jak wynika z wypowiedzi historyka, Instytut Pamięci Narodowej deklaruje pełną gotowość organizacyjną i finansową do przeprowadzenia prac, nawet przy ograniczonym budżecie.

Jeżeli Ukraina wyda nam dziesięć zgód, jesteśmy w stanie wysłać dziesięć ekip. Mamy zabezpieczone środki i współpracujące instytucje

– podkreśla prof. Polejowski.

Jego zdaniem problemem pozostaje nie tylko poziom centralny, ale także lokalne administracje na Ukrainie, które potrafią blokować działania mimo formalnych zgód.

Bywało tak, że mieliśmy wszystkie decyzje, a na miejscu prace były wstrzymywane przez wątpliwości lokalnych urzędników. To pokazuje skalę problemu

– wskazuje.

https://wnet.fm/2025/12/19/kosci-przemowia-pierwsze-dzieciolowski-o-ludobojstwie-na-wolyniu-i-relacjach-z-ukraina/

Wątek etyczny

Na zakończenie rozmowy prof. Polejowski podkreśla, że Polska nie domaga się niczego nadzwyczajnego.

Chcemy tylko odnaleźć ofiary i godnie je pochować. To byłby prawdziwy gest pojednania i jednocześnie odebranie argumentów tym, którzy próbują rozgrywać tę historię przeciwko nam

– podsumowuje.

jbp/