Prof. Andrzej Nowak: zawsze musimy pracować nad utrzymaniem i obroną niepodległości!

Oto refleksje po napisaniu przez profesora Andrzeja Nowaka VII tomu „Dziejów Polski”. Ten wybitny historyk i autor wielu książek, ukończył właśnie VII tom monumentalnej serii „Dzieje Polski”. Teraz na kanale Białego Kruka tłumaczy, że „chodzi o to, żeby przekazać prawdę o naszej przeszłości i o tym, jak ona wiąże się z naszą teraźniejszością. Ile skarbów przekazuje nam nasze dziedzictwo, ile także błędów możemy odnaleźć w naszej historii, na których powinniśmy się uczyć, ile doświadczeń z naszymi sąsiadami czasem pięknych, często bardzo trudnych zawiera ta nasza historia”.

Tom VII przedstawia rozdział o niezwykłej intensywności tych doświadczeń, bo z jednej strony to jest czas wielkich triumfów, ostatnich wielkich triumfów I Rzeczypospolitej, tych, które Jan III Sobieski odnosił nad Półksiężycem z najsłynniejszym wśród nich wydarzeniem, czyli odsieczą wiedeńską w roku 1683 i refleksją nad tym, czy warto było, czy dobrze zrobił król Jan III, że ratował Habsburgów w krytycznym momencie przed najazdem islamskim. – tłumaczy autor i wyjaśnia, że z drugiej strony był to również czas problemów, jakimi były zrywane sejmy czy przypadki przekupstwa polskich decydentów. – Te właśnie wydarzenia, które jak w migawce tutaj przywołuję, pokazują zarówno chwałę, jak i dramaty I Rzeczypospolitej. Oczywiście staram się także mówić o bardzo ważnych przemianach polskiej kultury, o tym, co zostawia nam w spadku ta długa epoka, bo przecież 90 lat zamykam w owym tomie. – opowiada prof. Nowak.

Autor przyznaje, że około dwie trzecie chronologicznej zawartości VII tomu to „doświadczenie upadania”, a przy tym „politycznego upadku” i kryzysu Rzeczypospolitej.

Profesor Andrzej Nowak. Fot. Michał Klag

Jednocześnie pokazuję i na tym mi bardzo zależy, żeby ta swoista lekcja docierała do nas współcześnie, że w każdym pokoleniu znajdowali się ludzie, którzy z tym upadkiem nie godzili się i którzy podejmowali czasem heroiczne, a czasem po prostu bardzo pracowite wysiłki nad tym, żeby Rzeczpospolitą podnieść. I dzięki nim Rzeczpospolita nie upadła, Rzeczpospolita dźwigała się w każdym pokoleniu. Pokazuję tutaj prawdziwych tytanów tej pracy z chyba najważniejszym bohaterem polskiej historii XVIII wieku na czele. Może dla niektórych z państwa będzie to niespodzianka, ale dla mnie jest nim bez żadnej wątpliwości ks. Stanisław Konarski. –  przyznaje prof. Andrzej Nowak.

A co cieszy profesora Andrzeja Nowaka? Oto odpowiedź piękna i mądra z rozmowy z prezesem wydawnictwa Biały Kruk Leszkiem Sosnowskim:

Przede wszystkim mam satysfakcję z tego, że ta w sumie gigantyczna książka znajduje sporo odbiorców. Na pewno dzięki znakomitej formie edytorskiej dociera do nich szerzej. Mam też wrażenie, że – co najważniejsze i co chyba łączy wydawnictwo, autora i czytelników – również dzięki tej serii historia Polski w jakiś sposób „żyje”. Moje założenie – o którym rozmawialiśmy prawie 14 lat temu – było takie, by całą wcześniejszą historię pokazać w perspektywie najnowszych wydarzeń XX i XXI w.