„Biegiem przez USA”. Piękna opowieść Adriana Kowarzyka o Tomaszu Sobania. Współczesna wizja idei „kalos i kaghatos”

Z kolei kaghatos, wywodzący się z idei kalos kai agathos, oznaczał człowieka harmonii: pięknego i dobrego nie w sensie estetycznym, lecz etycznym. To ktoś, kto nie tylko działa skutecznie, ale też rozumie konsekwencje swoich działań, zachowuje proporcje między ambicją a odpowiedzialnością, między wolą a światem.

Tutaj do wysłuchania rozmowa z Adrianem Kowarzykiem:

Książka „Biegiem przez USA. Niezwykła historia polskiego Forresta Gumpa” [wydawnictwo Novae Res], której premiera już jutro 29 czerwca 2026 roku, rozgrywa się dokładnie między tymi dwoma biegunami, tak w tradycji Słowian jak i starożytnych Greków! Książka, którą pieknym stylem napisał Adrian Kowarzyk nie jest opowieścią o sporcie, rekordach i sławie. To moralitet współczesności o napięciu, które rodzi się w człowieku, kiedy jego ambicja zaczyna przekraczać fizyczność, a jednocześnie domaga się sensu. Nie tylko biegania, czynu, ale przede wszystkim sensu życia i tego, czemu ono służy.

W tym sensie historia Tomasza Sobani nie jest historią biegu, lecz próbą pogodzenia dwóch sprzecznych energii: potrzeby bycia większym niż własne ograniczenia i potrzeby pozostania człowiekiem w tym procesie.

Toszek i początek ruchu, czyli kiedy małe miejsce generuje wielki kierunek

Historia Tomasza Sobani zaczyna się w przestrzeni pozornie nieprzeznaczonej do wielkich narracji. Toszek nie jest miejscem, które naturalnie produkuje globalne historie. Jest raczej miejscem stabilnym, gdzie życie toczy się w rytmie powtarzalności, a ambicja nie musi przyjmować form ekstremalnych. A jednak właśnie tam rodzi się człowiek, który zaczyna myśleć o sobie w kategoriach ruchu przekraczającego lokalność. Nie jest to jeszcze sport w sensie wyczynu, lecz sposób myślenia o rzeczywistości: wszystko, co ważne, wymaga przejścia dystansu, pokonania przestrzeni, fizycznego dowodu determinacji.

Adrian Kowarzyk, który opowiada tę historię, nie traktuje jej jako klasycznej biografii sportowej. Bardziej interesuje go moment, w którym człowiek zaczyna tworzyć własną logikę działania, niezależną od otoczenia. Sobania od początku nie jest więc tylko biegaczem – jest kimś, kto buduje system myślenia oparty na ruchu jako formie tożsamości.

W tym sensie miasteczko Toszek nie jest tłem, ale punktem zapalnym: miejscem, w którym rodzi się potrzeba wyjścia poza to, co lokalne i przewidywalne.

Bieg przez USA. Gdy ciało to za mało…

Najbardziej intensywna część książki dotyczy momentu, w którym projekt przekracza własne założenia. Bieg przez Stany Zjednoczone, obejmujący setki kilometrów i dziesiątki maratonów, początkowo jest wyzwaniem fizycznym, ale szybko okazuje się doświadczeniem psychologicznym.

Sobania zaczyna funkcjonować w warunkach, w których ciało przestaje być głównym problemem. Mięśnie są wytrenowane, organizm adaptuje się do wysiłku. Prawdziwe napięcie pojawia się gdzie indziej, w głowie, w świadomości odpowiedzialności, w samotności, która nie znika nawet wtedy, gdy wokół są ludzie.

To moment, w którym pojawia się kryzys. Nie spektakularny, lecz cichy, rozciągnięty w czasie, związany z utratą sensu codziennego wysiłku. Człowiek, który przez długi czas funkcjonował w trybie „przekraczania”, nagle zaczyna doświadczać pytania, które nie ma odpowiedzi: po co? I właśnie wtedy ujawnia się paradoks tej historii.

Tomek Sobania nie przestaje biec, choć psychicznie doświadcza momentu poddania. Fizyczność i świadomość rozchodzą się, tworząc przestrzeń, w której człowiek działa mimo wewnętrznego pęknięcia.

To jedno z kluczowych doświadczeń książki: granica nie przebiega między możliwością a niemożliwością, lecz między ciałem a sensem.

Rodzina, dyscyplina i emocjonalny fundament wysiłku

W tle tej historii nieustannie obecna jest rodzina, która stanowi nie tyle wsparcie logistyczne, co strukturalne. Ojciec – kierowca ciężarówki – wprowadza do życia element rytmu pracy i nieobecności, który uczy samodzielności. Matka porządkuje codzienność, tworząc stabilny system, w którym ambicja nie jest czymś obcym, lecz wymagającym, ale akceptowanym elementem życia.

Najbardziej symboliczną postacią pozostaje jednak babcia Elżbieta, „oma”. Jej obecność nie ma charakteru anegdotycznego – jest emocjonalnym fundamentem całej konstrukcji. To ona wprowadza do świata Tomasz Sobani doświadczenie bezwarunkowej obecności, która nie wymaga osiągnięć, by uzasadnić swoją wartość. W tym splocie nadzwyczajnym dyscypliny i czułości rodzi się późniejsza odporność psychiczna. Nie jest ona wyłącznie efektem treningu, ale również wychowania, w którym wymaganie i troska współistnieją, nie wykluczając się nawzajem.

Sukces i pustka – moment, którego nie ma w treningach

Najbardziej nieoczywistym elementem książki jest nie sam bieg, lecz to, co następuje po nim. Tomek Sobania osiąga cel, który z zewnątrz wygląda jak pełnia. Jednak doświadczenie, które opisuje, nie mieści się w prostym schemacie triumfu.

Pojawia się pustka – stan, którego nie przewiduje żadna strategia ani plan treningowy. To moment, w którym okazuje się, że realizacja największego celu nie kończy procesu, lecz go komplikuje. W tym sensie książka Adriana Kowarzyka przesuwa akcent z pytania „jak osiągnąć sukces” na pytanie „co sukces robi z człowiekiem”. I to przesunięcie jest jej najważniejszym gestem intelektualnym.

Tomasz Sobania nie jest przedstawiony jako figura spełnienia, lecz jako ktoś, kto musi nauczyć się funkcjonować w przestrzeni po spełnieniu. A to wymaga zupełnie innego rodzaju siły niż ta, która prowadziła go przez trasę.

Adrian Kowarzyk (na zdjęciu) buduje tę książkę w sposób charakterystyczny dla reportażu, ale przekracza jego granice. Jego doświadczenie z pracy w Radiu Wnet oraz Polskiej Agencji Prasowej, a także przyszła obecność w Newsmax Polska, widoczne są w precyzji narracyjnej i umiejętności prowadzenia rozmowy tak, by nie zatrzymać się na faktach.

Nie interesuje go jedynie to, co się wydarzyło, ale to, jak wydarzenia zmieniają człowieka. Dlatego książka „Biegiem przez USA. Niezwykła historia polskiego Forresta Gumpa” [wydawnictwo Novae Res] nie ma charakteru linearnej biografii, lecz przypomina raczej zapis procesów, przynajmniej trzech: psychologicznego, emocjonalnego i egzystencjalnego.

I jeszcze jedno… Próbuje odpowiedzieć na pytanie: jak radzić sobie z sukcesem i spełnieniem celu. Polecam lekturę tej książki.

Adrian Kowarzyk to polski dziennikarz, pisarz, publicysta i komentator. Zawodowo związany był m.in. z Radio Wnet oraz Polska Agencja Prasowa, gdzie publikował materiały dotyczące technologii, finansów, nowych trendów cyfrowych i zagadnień konsumenckich. Jego dorobek obejmuje zarówno teksty informacyjne, jak i komentarze oraz wywiady, w których szczególne miejsce zajmują sztuczna inteligencja, cyberbezpieczeństwo i relacja technologii z państwem.

Adrian Kowarzyk działa również jako redaktor i współpracownik projektów wydawniczych, a jego aktywność obejmuje także inne media w tym narrację audiobooków w języku polskim. Jego praca pozostaje skoncentrowana na opisie świata, w którym technologia coraz silniej przenika życie społeczne, gospodarkę i instytucje publiczne.

Tomasz Wybranowski