Kto wygra XXI wiek? Nie zdecydują tylko algorytmy

USA i Chiny uciekają reszcie świata

Prof. Paweł Wawrzyński zwracał uwagę, że rozwój sztucznej inteligencji doprowadził do sytuacji, w której przewaga koncentruje się w rękach niewielkiej grupy podmiotów. Jego zdaniem obecnie tylko Stany Zjednoczone i Chiny dysponują firmami o odpowiedniej skali finansowej, by utrzymywać globalne tempo rozwoju technologicznego.

Naukowiec podkreślał, że sukces największych graczy nie wynika wyłącznie z jakości technologii. Równie istotne są ogromne zyski pozwalające finansować kolejne badania, przyciągać najlepszych specjalistów i utrwalać przewagę nad konkurencją.

Prof. Wawrzyński zwracał również uwagę, że przewaga obu państw nie wynika wyłącznie z poziomu rozwoju technologicznego. Znaczenie ma także wielkość rynku, dostęp do kapitału i zdolność do finansowania kosztownych projektów badawczych przez wiele lat bez gwarancji sukcesu. W jego ocenie Europa coraz częściej staje się obserwatorem rywalizacji pomiędzy Waszyngtonem i Pekinem, zamiast samodzielnie wyznaczać kierunki rozwoju nowych technologii.

Google i Pentagon z umową o AI. Co to zmienia?

Google wchodzi głębiej we współpracę z Pentagonem, a sztuczna inteligencja coraz wyraźniej staje się elementem infrastru…

– W sztucznej inteligencji następuje zjawisko znane w ekonomii pod hasłem „wygrywający bierze wszystko”. W tej chwili mamy dwóch wygrywających – to są Stany Zjednoczone i Chiny – mówił.

Zdaniem Wawrzyńskiego Polska poprawiła swoją pozycję naukową w ostatniej dekadzie, jednak nadal pozostaje daleko za światowymi liderami.

Kapitał wciąż jest ważniejszy od wiedzy

Piotr Nowak zwracał uwagę, że za sukcesem największych firm technologicznych stoi nie tylko innowacyjność, ale również dostęp do ogromnych zasobów finansowych. To właśnie kapitał pozwala przejmować obiecujące projekty jeszcze zanim staną się zagrożeniem dla największych graczy.

Jego zdaniem globalne koncerny stworzyły system wychwytywania najciekawszych pomysłów na bardzo wczesnym etapie rozwoju. Dzięki temu nawet najbardziej innowacyjne rozwiązania często trafiają ostatecznie pod kontrolę największych firm.

– Nawet jeżeli zrodzi się jakiś genialny pomysł, to wiadomo, że jeżeli przyjdzie taki Google, to żadna polska firma nie ma szans zaproponować podobnych warunków – mówił.

Nowak wskazywał jednocześnie, że Polska może znaleźć własną niszę nie w budowie największych modeli językowych, lecz w praktycznym wdrażaniu sztucznej inteligencji w przemyśle i automatyzacji procesów produkcyjnych.

W jego ocenie to właśnie takie zastosowania mogą w najbliższych latach przynieść największe korzyści polskiej gospodarce. Nie chodzi o rywalizację z globalnymi gigantami, lecz o wykorzystanie nowych technologii do zwiększania produktywności przedsiębiorstw i budowania przewag konkurencyjnych w wybranych sektorach.

Bez taniej energii nie będzie rozwoju AI

W debacie wielokrotnie powracał temat energetyki. Szczepan Ruman przekonywał, że przyszłość sztucznej inteligencji będzie zależeć nie tylko od algorytmów, ale również od dostępu do stabilnych i tanich źródeł energii.

Zdaniem uczestników debaty znaczenie energetyki będzie rosło wraz z rozwojem sztucznej inteligencji. Nowoczesne centra danych zużywają ogromne ilości energii, a kolejne generacje modeli wymagają coraz większej mocy obliczeniowej. Oznacza to, że przewagę mogą zdobywać nie tylko państwa posiadające najlepszych programistów i naukowców, ale także te, które są w stanie zapewnić tanią energię elektryczną.

Jako przykład Ruman wskazywał Francję, która dzięki energetyce jądrowej utrzymuje znacznie niższe ceny energii niż wiele innych państw Europy. Jego zdaniem właśnie takie warunki pozwolą przyciągać centra danych i inwestycje związane z AI.

– Francja jest na superuprzywilejowanej pozycji dzięki temu, co zrobili jej przodkowie, czyli dzięki energetyce jądrowej – podkreślał.

Ruman oceniał, że Polska zmierza w przeciwnym kierunku, co może utrudnić wykorzystanie szans związanych z nową rewolucją technologiczną.

Amerykański sukces ma swoją cenę

Dynamiczny rozwój sektora technologicznego nie oznacza, że Stany Zjednoczone pozostają wolne od problemów gospodarczych. Prof. Wawrzyński zwracał uwagę, że za sukcesami największych firm technologicznych kryje się również gwałtownie rosnące zadłużenie państwa.

Według eksperta dług publiczny USA osiągnął poziom przekraczający już 120 proc. PKB. Jego zdaniem historia pokazuje, że podobne procesy można było obserwować w przypadku wielu dawnych mocarstw, które w okresie największej potęgi zaczynały funkcjonować coraz bardziej na kredyt.

Wawrzyński podkreślał, że technologiczna przewaga nie eliminuje podstawowych praw ekonomii. Nawet najbardziej innowacyjne gospodarki muszą mierzyć się z kosztami obsługi zadłużenia i ograniczeniami finansów publicznych.

– Stany Zjednoczone kroczą tą samą drogą, którą wcześniej przeszły inne mocarstwa. Moim zdaniem sztuczna inteligencja nie pozwoli uciec przed tym problemem – mówił.

Jego zdaniem rozwój AI może zwiększać produktywność i tworzyć nowe źródła wzrostu, ale nie stanie się rozwiązaniem wszystkich problemów gospodarczych Ameryki.

Europa stoi w miejscu

Zdaniem Szczepana Rumana znacznie większym problemem dla Polski niż przyszłość Stanów Zjednoczonych jest kondycja gospodarcza Europy.

Publicysta wskazywał, że od wielu lat gospodarka strefy euro rozwija się znacznie wolniej niż Stany Zjednoczone czy Chiny. Coraz częściej pojawiają się też pytania o zdolność kontynentu do tworzenia własnych globalnych liderów technologicznych i utrzymywania konkurencyjności wobec państw dysponujących tańszą energią oraz większym rynkiem kapitałowym.

W jego ocenie Europa coraz częściej reaguje na zmiany zachodzące w świecie, zamiast samodzielnie je kreować. Problem nie sprowadza się wyłącznie do regulacji czy polityki klimatycznej. Coraz większe znaczenie mają także koszty prowadzenia działalności gospodarczej.

– Potrzebujemy nowych silników wzrostu. Z najdroższą energią na świecie nie będziemy ich mieli – ocenił.

W podobnym tonie wypowiadał się Piotr Nowak, który zwracał uwagę na rosnące zadłużenie Polski i ograniczone możliwości finansowania kolejnych programów rozwojowych. Według niego w najbliższych latach rząd będzie musiał mierzyć się z coraz trudniejszymi decyzjami dotyczącymi wydatków publicznych i polityki podatkowej.

Polska potrzebuje nowego modelu rozwoju

Z dyskusji wyłaniał się obraz świata, w którym o sukcesie państw będzie decydować nie jeden czynnik, lecz połączenie technologii, kapitału i energii. Każdy z tych elementów staje się dziś równie ważny jak tradycyjne zasoby gospodarcze.

Zdaniem uczestników debaty Polska znajduje się w momencie, w którym dotychczasowy model rozwoju oparty na taniej pracy, zagranicznych inwestycjach i funduszach europejskich stopniowo się wyczerpuje.

Coraz większego znaczenia nabierają własne kompetencje technologiczne, zdolność finansowania innowacji oraz dostęp do konkurencyjnej energii. To właśnie te obszary mają decydować o pozycji gospodarczej państw w nadchodzących dekadach.

W ocenie uczestników debaty o sukcesie nie będzie decydowała wyłącznie sztuczna inteligencja. Równie ważne okażą się kapitał, energetyka oraz zdolność do prowadzenia długofalowej polityki rozwojowej.

To właśnie połączenie tych elementów ma przesądzić o tym, które państwa wykorzystają technologiczną rewolucję, a które pozostaną jedynie jej odbiorcami.