Dyplomatyczny test i kuluarowe plotki. „Wasz premier szkodzi Ameryce”

Niedawna podróż wiceministra obrony narodowej Cezarego Tomczyka do Waszyngtonu oraz próby nawiązania bliskiego kontaktu z kluczowymi amerykańskimi strategami wywołują lawinę pytań o kulisy polskiej dyplomacji. Zdaniem Józefa Orła, publicysty i założyciela Klubu Ronina, relacje polsko-amerykańskie przechodzą obecnie przez skomplikowany etap, w którym pod dyplomatycznymi uprzejmościami kryje się twarda gra interesów i kryzys zaufania.

Nieoficjalne sygnały i kwestia zaufania

Analizując zakulisowe nastroje w Waszyngtonie, Józef Orzeł powołał się na nieoficjalne, krążące w środowiskach eksperckich głosy, które mają obrazować stopień zaniepokojenia za oceanem.

– Jeden z naszych poważnych urzędników prezydenckich usłyszał od poważnego urzędnika Białego Domu: „Wasz premier szkodzi Ameryce” – wskazał Józef Orzeł, zaznaczając, że jeśli te słowa rzeczywiście padły, mamy do czynienia z niezwykle poważną diagnozą, a nie jedynie rutynowym ostrzeżeniem.

W ocenie publicysty, źródłem tych napięć mogą być emocjonalne wypowiedzi, jakie rząd Donalda Tuska i sam premier zaczęli kierować pod adresem USA, zwłaszcza w kontekście podawania w wątpliwość wiarygodności sojuszniczej Waszyngtonu czy skuteczności artykułu 5. Traktatu Waszyngtońskiego.

– Premier Tusk, najwyraźniej w niezłych emocjach, jakby przed chwilą się pożegnał z kanclerzem Merzem i z panią von der Leyen równocześnie, zaczął opowiadać o Ameryce teksty niedyplomatyczne przede wszystkim – ocenił gość Radia Wnet. – Zaczął mówić, że nie bardzo wierzy w Amerykę, nie bardzo wierzy w to, co Ameryka mówi, nie bardzo wierzy w piąty artykuł, nie wiadomo, czy oni nam w ogóle pomogą…

Doktryna Trumpa: „Armię lądową zbudujcie sobie sami”

Niezależnie od personalnych animozji, amerykańska doktryna bezpieczeństwa staje się coraz bardziej bezwzględna dla państw wschodniej flanki NATO. Amerykanie oczekują od sojuszników pełnej odpowiedzialności za własne bezpieczeństwo w wymiarze konwencjonalnym.

– Amerykanie nam mówią: armię konwencjonalną, armię lądową musicie sobie zbudować sami – tłumaczył Józef Orzeł. – I wiemy, że nie macie czasu, bo ta Rosja zaczyna szurać i może wam krzywdę zrobić, ale my wam armii lądowej nie damy.

USA zamierzają utrzymać nad Polską parasol nuklearny, wywiadowczy, kosmiczny i technologiczny, jednak do sprawnego zarządzania tym systemem potrzebują w Warszawie partnera, którego intencji mogą być całkowicie pewni. I to właśnie na tym tle rodzą się najbardziej intrygujące scenariusze polityczne.

Kuluarowe scenariusze: Kosiniak-Kamysz czy Sikorski?

W kręgach analitycznych zaczęły krążyć śmiałe hipotezy dotyczące tego, jak Waszyngton chciałby ułożyć sobie relacje z Warszawą. Jednym z rozważanych przez komentatorów scenariuszy – o którym wspomniał Józef Orzeł – jest koncepcja ewentualnego przesunięcia akcentów wewnątrz samej koalicji rządzącej.

– Amerykanie próbują zamienić Tuska na Kosiniaka-Kamysza w roli premiera – zrelacjonował krążące wśród ekspertów spekulacje Józef Orzeł, zastrzegając jednocześnie, że nie chodzi o zmianę koalicji rządzącej, co z przyczyn sejmowych jest nierealne, ale o postawienie na czele rządu polityka o innym profilu. – Kosiniak właśnie w sprawach militarnych, a nie politycznych, rozmawia bardzo technicznie i w sposób zrozumiały dla Amerykanów.

W opinii publicysty, reakcją obronną obecnego premiera na tego typu zakulisowe przymiarki mogą być kontrolowane przecieki medialne sugerujące, że nowym szefem rządu przed kampanią prezydencką miałby zostać Radosław Sikorski. Miało to na celu zneutralizowanie negatywnego elektoratu Tuska i uspokojenie nastrojów w Waszyngtonie. Jednak, jak zauważa Orzeł, Sikorski ze względu na swoje wcześniejsze, krytyczne wypowiedzi pod adresem republikanów i samego Donalda Trumpa, również nie jest dla amerykańskiej administracji partnerem bezproblemowym.

Wszystkie te rozważania pokazują, że polska polityka zagraniczna i wewnętrzna weszły w fazę skomplikowanych gier gabinetowych, w których stawką jest wypracowanie stabilnego modelu bezpieczeństwa państwa.