Przełom po 10 latach. Pekin uruchamia nową grę o Tajwan

Tajwan. Przełom po 10 latach?

Wizyta nowej przewodniczącej Kuomintangu w Chinach była – jak podkreśla Andrzej Zawadzki-Liang – pierwszym takim wydarzeniem od 10 lat i miała znaczenie znacznie większe niż sam protokolarny gest. Rozmówca Radia Wnet zwraca uwagę, że spotkanie Xi Jinpinga z Chen Li-wun wpisuje się w wyraźną zmianę tonu Pekinu wobec Tajwanu.

– Rzeczywiście była to bardzo ważna wizyta. Nie tylko dlatego, że odbyła się po raz pierwszy od 10 lat. Spotkał się sekretarz generalny partii Chin Xi Jinping właśnie z panią Chen Li-un. Tym razem ona jest nowo wybraną przewodniczącą Kuomintangu, drugą kobietą w historii i dość młodą, bo 57-letnią – mówi Andrzej Zawadzki-Liang.

Jego zdaniem znaczenie tej wizyty polega przede wszystkim na tym, że Chiny coraz mocniej próbują przełamać dotychczasową, opartą głównie na napięciu i presji, logikę relacji z Tajwanem.

– Już nie tyle narracja, powiedzmy sobie, taka ostra, wojenna wręcz, ale właśnie narracja pokojowa, że jesteśmy jednym narodem, jesteśmy Chińczykami, wszyscy tak samo chcemy lepiej żyć. I takie akcenty właśnie bardzo, bym powiedział, populistyczne wręcz, że chcemy lepiej żyć, lepiej działać, lepiej funkcjonować – mówi.

Pekin stawia na codzienne życie, nie tylko wielką politykę

W rozmowie wybrzmiewa mocno, że Pekin chce dziś trafiać nie tylko do elit politycznych, ale do zwykłych mieszkańców Tajwanu. Zawadzki-Liang zwraca uwagę, że chińska strona jeszcze przed wizytą podkreślała, iż w razie zjednoczenia zrobi wszystko, by poprawić jakość życia na wyspie.

– Chiny tuż przed jej wizytą bardzo ładnie zapowiedziały, że jeśli Tajwan zgodzi się i dojdzie do zjednoczenia, to dołożą wszelkich starań i wszelkich wysiłków, aby poprawić życie ludziom, aby poprawić przede wszystkim infrastrukturę – mówi.

W tym kontekście rozmówca wskazuje, że właśnie infrastruktura, transport, energia czy technologie mają być jednym z najważniejszych argumentów chińskiej strony.

– Te kłopoty mieszkańców będą rozwiązane właśnie, że Chiny pomogą rozwiązać, włącznie z szybką koleją, technologiami i innymi rzeczami – mówi.

Jak podkreśla, cały program wizyty wyglądał tak, jakby Pekin chciał zrobić na nowej szefowej Kuomintangu jak najmocniejsze wrażenie skalą swojego technologicznego rozwoju.

– W Szanghaju i Nankinie mogła zobaczyć, jak Chiny są potęgą technologiczną, bo i zobaczyła samochody elektryczne najnowszego Xiaomi, i humanoidalne roboty, i szybki pociąg 300 kilometrów na godzinę – mówi Zawadzki-Liang.

„Są jedne Chiny” pozostaje warunkiem podstawowym

Jednocześnie rozmówca wyraźnie zaznacza, że cała ta nowa, łagodniejsza narracja nie oznacza zmiany strategicznego celu Pekinu. Fundament pozostaje ten sam: uznanie zasady jednych Chin i sprzeciw wobec niepodległości Tajwanu.

– To dla Chin jest ogromnie ważne. To jest jeden aspekt, mianowicie że trzeba przestrzegać jednych Chin. To Chiny oczywiście sine qua non stawiają. To jest po prostu kwestia: są jedne Chiny, nie ma żadnych innych dwóch Chin – mówi.

W tym kontekście przypomina też znaczenie tzw. konsensusu z 1992 roku, który od lat wraca w relacjach chińsko-tajwańskich.

– Kuomintang oczywiście stoi na gruncie konsensusu z 1992 roku. To wciąż jest powtarzane jak mantra, że właśnie konsensus, przeciwko niepodległości Tajwanu. Jeśli to będzie załatwione, będzie wszystko okej – mówi Andrzej Zawadzki-Liang.

Po wizycie ruszył 10-punktowy program współpracy

Najbardziej konkretnym efektem wizyty jest – jak wskazuje rozmówca – ogłoszony przez Chiny dziesięciopunktowy program pogłębiania współpracy z Tajwanem. I to właśnie ten element uznaje za szczególnie ważny.

– Tuż po jej wizycie Chiny ogłaszają dziesięciopunktowy program współpracy, rozszerzenia współpracy z Tajwanem – mówi.

Jak wyjaśnia, program dotyczy zarówno kontaktów politycznych, jak i spraw codziennych: podróży, handlu, kultury i turystyki.

– Te 10 punktów obejmuje zarówno kwestie międzypartyjnej wymiany, ale również kwestie podróży, handlu i kultury – mówi.

W jego ocenie szczególnie istotny jest właśnie handel, bo gospodarcze powiązania Tajwanu z Chinami są bardzo silne.

– Chiny są pierwszym partnerem handlowym dla Tajwanu. Około 210 miliardów dolarów od 1992 roku jest zainwestowanych przez Tajwańczyków w Chinach. Wszystkie największe firmy z Tajwanu mają swoje fabryki tu w Chinach. Co jest tak jakby naturalne – mówi.

Rozmówca zwraca też uwagę, że pozytywnie zareagowała na to część środowisk biznesowych na Tajwanie.

– Wczoraj przeczytałem, że tajwańska izba handlowa wyraźnie poparła ten dziesięciopunktowy program – mówi Zawadzki-Liang.

Chiny chcą dotrzeć do młodych Tajwańczyków

W końcowej części rozmowy najmocniej wybrzmiewa jeszcze jeden wątek: Pekin zaczyna mówić językiem, który może trafiać do młodszego pokolenia Tajwańczyków. Chodzi już nie o wielkie hasła historyczne, lecz o koszty życia, mieszkania, pracę i codzienny komfort.

– Wybory, które odbędą się samorządowe w tym roku jesienią, a zarówno w 2028 roku prezydenckie i do parlamentu, będą decydujące oczywiście dla Kuomintangu – mówi rozmówca.

Jego zdaniem właśnie dlatego zmiana narracji jest dziś tak ważna.

– Zmiana narracji i szukanie poparcia społeczeństwa ogólnie, wśród młodych, których dotykają kwestia pracy, kwestia kosztów życia, kwestia mieszkań, kwestia infrastruktury – to są współczesne problemy, które dotykają również i na Tajwanie – mówi.

I dodaje najważniejszy wniosek:

– Narracja taka, że już nie grozimy Tajwanowi, zajmiemy go wojskiem i tak dalej, ale dobrobyt, który Chiny mają, że to musi być dobrobytem też Tajwańczyków, już zaczyna przemawiać i już zaczyna rezonować u nich – mówi Andrzej Zawadzki-Liang.

W jego ocenie właśnie to będzie jeden z najważniejszych elementów najbliższych lat w relacjach między Pekinem a Tajpej. Chiny nie rezygnują z politycznego celu, ale coraz mocniej próbują dojść do niego przez gospodarkę, technologię i codzienne interesy społeczne. To dlatego ta wizyta – jak wynika z jego słów – może się okazać ważniejsza, niż wyglądała na pierwszy rzut oka.