Dezinformacja ekologiczna w Polsce. O czym nie mówi zielona narracja

Dezinformacja ekologiczna w Polsce była jednym z głównych tematów poruszonych w audycji Stowarzyszenie Antywiatrakowców im. Don Kichota, prowadzonej przez Zbigniewa Zielińskiego, prof. Ludwika Pieńkowskiego i redaktora Konrada Mędrzeckiego. Punktem wyjścia stał się konkurs Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej na projekty edukacyjne dotyczące przeciwdziałania takiej dezinformacji. Prof. Pieńkowski ocenia jednak, że w praktyce promuje się przede wszystkim jeden typ przekazu:

„Tam wygrał tylko ten mainstream ekologiczny, czyli wiatraki i fotowoltaika”.

Rozmówcy zaczynają od przykładu transportu miejskiego. Wracają do decyzji Krakowa, który w ubiegłym roku zamówił 190 autobusów z silnikiem diesla Euro 6. W ich ocenie ta historia pokazuje zderzenie dwóch porządków: prostych ekologicznych haseł i codziennej praktyki, w której liczą się koszt, zasięg, niezawodność i możliwość działania w sytuacjach kryzysowych.

Dezinformacja ekologiczna w Polsce a rzeczywiste koszty transformacji

W dalszej części rozmowy prof. Pieńkowski przekonuje, że w debacie publicznej brakuje miejsca na informacje o tym, jak bardzo w ostatnich latach zmieniła się technologia w polskiej energetyce konwencjonalnej. Jego zdaniem prawdziwe sukcesy związane z ograniczaniem emisji pyłów, siarki, rtęci czy metali ciężkich zostały przykryte przez prosty przekaz o walce z CO2.

„Wydaje mi się, że w ogóle nie ma żadnej wiedzy takiej społecznej o tym, jak czyste są nasze elektrownie węglowe”.

– mówi prof. Pieńkowski i rozwija tę myśl, wskazując m.in. na nowoczesne bloki w Opolu i Kozienicach. W jego ocenie o ekologii mówi się dziś tak, jakby cała wcześniejsza praca inżynierów, naukowców i przemysłu w ogóle nie miała znaczenia. Tymczasem to właśnie dzięki tym inwestycjom polskie elektrownie ograniczają emisje najbardziej szkodliwych substancji, a nie tylko wpisują się w polityczny spór o klimat.

Blackout i nadprodukcja energii jako przemilczany problem

Jednym z najmocniejszych wątków rozmowy jest ryzyko blackoutów. Prof. Pieńkowski zwraca uwagę, że wiosną i latem problemem nie musi być wcale niedobór energii, lecz jej nadprodukcja w momentach, gdy system nie ma jak jej zagospodarować.

„Te wiosenne, letnie ryzyka blackoutów, to są związane z tym, że jest nadprodukcja energii i nie ma co z nią zrobić”.

Rozmówcy podkreślają, że taki scenariusz staje się coraz bardziej realny przy rosnącym udziale źródeł zależnych od pogody, jeśli równolegle nie rozwija się skutecznych metod magazynowania energii i stabilizowania systemu. W audycji wraca więc temat elektrowni szczytowo-pompowych oraz braku infrastruktury, która mogłaby przejąć nadmiar produkcji. W tym sensie spór o energetykę nie dotyczy już tylko kierunku transformacji, ale zdolności systemu do utrzymania bezpieczeństwa dostaw.

Magazyny energii w Polsce. Nadchodzi problem?

Magazyny energii mają być filarem transformacji energetycznej w Polsce, ale nowe przepisy mogą znacząco zahamować ich ro…

Mokre drewno i domowe paleniska jako realne źródło zanieczyszczeń

Prof. Pieńkowski przekonuje również, że dezinformacja ekologiczna polega na wybiórczym traktowaniu źródeł zanieczyszczeń. Jako przykład podaje paleniska domowe. Jego zdaniem w debacie publicznej zbyt rzadko mówi się o tym, że poważnym problemem nie jest tylko spalanie śmieci.

„To, co jest najbardziej szkodliwe z palenisk domowych to palenie mokrym drewnem”.

~ zaznacza ekspert ds. energetyki. Profesor wyjaśnia, że mokre drewno oznacza większą emisję sadzy i benzopirenów, a także gorsze spalanie i niższą wartość opałową. To właśnie taki praktyczny wymiar edukacji ekologicznej – jego zdaniem – jest dziś zaniedbany, bo łatwiej budować kampanie wokół ogólnych haseł niż tłumaczyć ludziom, co rzeczywiście szkodzi powietrzu.

ETS i polityka klimatyczna a ceny energii w Polsce

W rozmowie pojawia się także temat systemu ETS. Zbigniew Zieliński zwraca uwagę, że w publicznej narracji często upraszcza się ten mechanizm i sugeruje, że wpływy z opłat za emisję po prostu zasilają polski budżet. Tymczasem – jak tłumaczy – rzeczywistość jest bardziej skomplikowana, a bilans dla polskiej gospodarki pozostaje niekorzystny. Zbigniew Zieliński wskazuje, że elektrownie i elektrociepłownie muszą dokupować uprawnienia, a koszty tego systemu rosną:

„Wszystkie elektrownie czy elektrociepłownie muszą kupować to na giełdzie, ponieważ nie dostają bezpłatnych”.

W ocenie rozmówców, to jeden z elementów, przez które energia staje się coraz droższa, a polityka klimatyczna coraz mocniej obciąża przemysł i odbiorców. Prof. Ludwik Pieńkowski ujmuje to jeszcze mocniej:

„Mamy tak potwornie drogą energię, która blokuje rozwój gospodarczy”.

W tym kontekście rozmowa o ekologii przestaje być wyłącznie sporem ideowym i zaczyna dotyczyć cen, bezpieczeństwa i konkurencyjności gospodarki.

Czyste powietrze i zapomniane sukcesy polskiej energetyki

Najmocniej wybrzmiewa końcowa teza prof. Pieńkowskiego: że w Polsce niemal całkowicie zapomniano o ludziach, którzy przez lata pracowali nad realnym ograniczaniem szkodliwych emisji z elektrowni i ciepłowni.

„O prawdziwych rycerzach, którzy zapewnili nam czyste powietrze w ostatnich latach, nie możemy zapomnieć”.

Profesor mówi wprost, że ogromny wysiłek technologiczny, naukowy i przemysłowy został zatopiony „w tym bagnie walki, że planeta płonie”. W jego ocenie prawdziwa rozmowa o ekologii powinna wyraźnie oddzielać realne sukcesy w walce o czystsze powietrze od ideologicznych uproszczeń i politycznych sloganów.