Francja: rekord chrztów dorosłych. Skąd ten zwrot?

Ponad 21 tysięcy dorosłych i nastolatków przyjęło chrzest podczas Wigilii Paschalnej we Francji w 2026 roku. To liczba, która zwraca uwagę nie tylko kościelnych statystyków, ale też mediów i obserwatorów życia społecznego. Nathaniel Garstecka, redaktor „Wszystko co Najważniejsze”, przekonuje, że mamy do czynienia z realnym wzrostem, choć na razie nie z pełnym przełomem. Jego zdaniem to raczej „iskierka”, która pokazuje, że część francuskiej młodzieży zaczyna na nowo szukać sensu, zakorzenienia i religijnej tożsamości.

Rekord chrztów dorosłych we Francji

Rozmówca podkreśla, że tegoroczny wynik nie jest jedynie jednorazową anomalią. Jak mówi, „jest ta rekordowa liczba ponad 21 tysięcy chrztów dorosłych, czyli nastolatków i osób powyżej 20-30 lat”. Dodaje, że „są to liczby, które nie były widziane od wielu, wielu lat”.

Garstecka przypomina, że jeszcze w latach covidowych liczba takich chrztów spadła niemal do zera. Potem jednak zaczęła systematycznie rosnąć. „Już od kilku lat zauważono bardzo sygnifikatywny wzrost, którego nie obserwowaliśmy od dawna” – mówi. Jego zdaniem zjawisko widać nie tylko w danych, ale także w życiu religijnym we Francji, między innymi w większej obecności młodych podczas pielgrzymek i dużych wydarzeń kościelnych.

Młodzi Francuzi szukają sensu i korzeni

Zdaniem Nathaniela Garstecka za wzrostem liczby chrztów stoi kilka nakładających się procesów. Pierwszy to poszukiwanie sensu i mocnych punktów odniesienia w świecie, który coraz częściej wydaje się rozchwiany i pozbawiony trwałych ram.

„Jest to poszukiwanie młodszych pokoleń pewnych ram życiowych, pewnych punktów odniesienia w społeczeństwie, w naszych społeczeństwach nowoczesnych, zachodnich, które tracą pomału swój sens” – mówi rozmówca. I zaraz dopowiada: „Jest to poszukiwanie piękna, piękna i sensu do życia”.

W jego ocenie dla części młodych Francuzów powrót do Kościoła nie jest więc wyłącznie decyzją religijną w wąskim sensie, ale także próbą uporządkowania własnej biografii i odnalezienia czegoś trwałego w świecie, który szybko się zmienia. Drugi ważny element to pytanie o korzenie. Garstecka podkreśla, że młodsze pokolenia szukają dziś także „swoich korzeni rodzinnych, historycznych”, bo widzą, że współczesna kultura często odcina się od własnych fundamentów, nie proponując nic równie mocnego w zamian.

Notre-Dame i symboliczny wstrząs dla Francji

Rozmówca zwraca uwagę, że ważnym momentem dla francuskiego społeczeństwa był pożar katedry Notre-Dame w 2019 roku. W jego ocenie było to wydarzenie, które poruszyło nie tylko wierzących i praktykujących katolików.

„Wiele osób zgadza się z faktem, że bardzo istotny tutaj był pożar Notre-Dame, który miał miejsce w 2019 roku i który wstrząsnął francuskim społeczeństwem” – mówi Garstecka. Jak dodaje, ten wstrząs odczuli również niewierzący i osoby spoza Kościoła katolickiego, bo pożar uderzył w symbol głęboko zakorzeniony w historii Francji.

W jego ocenie także późniejsza odbudowa katedry była śledzona przez całe społeczeństwo i dla wielu stała się znakiem, że w kulturze francuskiej wciąż istnieją mocne punkty odniesienia, nawet jeśli na co dzień wydają się osłabione.

Rozejm USA-Iran. Grzywaczewski: Izrael będzie dalej uderzał w Libanie

To nie jest pokój, ale raczej polityczny i militarny oddech – tak rozejm USA-Iran komentuje Tomasz Grzywaczewski. Koresp…

Chrzty a zmiany kulturowe we Francji

Najmocniejszy i najbardziej kontrowersyjny wątek rozmowy dotyczy związku między odrodzeniem praktyk religijnych części młodzieży a przemianami kulturowymi we Francji. Garstecka mówi wprost, że dla części środowisk powrót do katolicyzmu staje się odpowiedzią na wzrost widoczności islamu w przestrzeni publicznej.

„Jest jeszcze trzeci aspekt i tutaj jest trochę niepokojący w takim sensie, że to jest w pewnym sensie reakcja na wzrost praktykowania islamu we Francji” – zauważa. Jego zdaniem część młodych ludzi nie wraca do Kościoła wyłącznie dlatego, że przeżyła klasyczne religijne nawrócenie, lecz również dlatego, że traktuje katolicyzm jako formę obrony własnej tożsamości.

Garstecka mówi o tym bardzo wyraźnie: „Mamy młodzież, która idzie do kościoła niekoniecznie, bo znaleźli Boga czy zrozumieli tajemnice wiary, ale którzy uważają, traktują ten powrót do kościoła jako jeden ze sposobów oporu przeciwko zmianom kulturowym we Francji”.

Dechrystianizacja Francji nadal trwa

Mimo rekordowych danych rozmówca studzi emocje i podkreśla, że wzrost liczby chrztów dorosłych nie zmienia jeszcze ogólnego obrazu religijnego Francji. „Ta iskierka we Francji na razie jest obserwowana tak, trzeba bezpiecznie do niej podejść, bo wspominamy o niej, ale jednocześnie społeczeństwo francuskie nadal jest na drodze dechrystianizacji” – zaznacza.

W dalszej części rozmowy przypomina, że Francja od lat notuje wyraźny spadek liczby osób identyfikujących się z katolicyzmem, spadek praktyk religijnych, mniej powołań i coraz mniej chrztów dzieci. To, jego zdaniem, najważniejsze tło dla obecnej dyskusji. Nie chodzi więc o prosty „powrót Francji do Kościoła”, lecz o bardziej złożony proces, w którym religia większości stopniowo przekształca się w religię mniejszości bardziej świadomej, bardziej zaangażowanej i mocniej związanej z tożsamością.

„Religia katolicka przeżywa mutację” – mówi Garstecka. Jak dodaje, zmienia się jej miejsce w społeczeństwie: z religii szerokiej wspólnoty narodowej staje się ona religią tych, którzy pozostają najbardziej przekonani, najbardziej wierzący albo najmocniej przywiązani do swoich korzeni.

Czy we Francji zaczyna się odrodzenie katolicyzmu?

Na pytanie, czy mamy do czynienia z początkiem realnego odrodzenia katolicyzmu, rozmówca odpowiada ostrożnie, ale jednak zauważa wyraźny trend wśród młodych. „To nie jest życzeniowe, bo już widzimy początek odrodzenia wśród młodzieży” – ocenia.

Jego zdaniem młodzi wchodzą dziś w spór z pokoleniem rodziców i dziadków, które stopniowo odchodziło od wiary i praktyk religijnych. W tym sensie powrót do religii bywa również formą pokoleniowego buntu. Nie jest to jednak bunt czysto polityczny. Chodzi raczej o próbę odbudowania sensu, którego – według rozmówcy – współczesne społeczeństwa zachodnie coraz częściej nie potrafią już dostarczyć.

„Społeczeństwo nie może istnieć, cywilizacja nie może istnieć bez korzeni, bez duchowości” – mówi Garstecka. I dodaje, że zawsze pojawiają się „takie komórki oporu, które będą utrzymywały tę iskierkę, ten mały ogień nadziei, wiary, tożsamości, korzeni naszej cywilizacji”.

Francja między odrodzeniem a napięciem społecznym

W końcówce rozmowy pojawia się jeszcze jeden ważny wątek: obawa, że wzrost zaangażowania religijnego części młodych katolików może być odczytywany jako element szerszej polaryzacji społecznej. Garstecka zauważa, że we Francji są środowiska – także w mediach i części kościelnych elit – które patrzą na ten trend z nieufnością.

„Niektóre media też progresywne widzą tutaj pewną radykalizację francuskiej młodzieży, aby odpowiedzieć radykalizacji muzułmańskiej młodzieży” – mówi. W debacie pojawiają się nawet ostrzeżenia przed społeczeństwem złożonym z rywalizujących wspólnot, które coraz trudniej łączy wspólna kultura.

Rozmówca wskazuje, że Francja stoi dziś wobec znacznie większego pytania niż tylko to o liczby chrztów. Chodzi o to, jakie miejsce zajmą korzenie, wiara i religijna tożsamość w zachodnich społeczeństwach XXI wieku. Na razie – jak podkreśla – widać „iskierkę”. To, czy przerodzi się ona w trwalszy proces, pozostaje sprawą otwartą.