Stankiewicz o Smoleńsku: 15 lat walki i wciąż brak odpowiedzi

Posłuchaj całej rozmowy:

15-lecie działalności stowarzyszenia Solidarni 2010 stało się punktem wyjścia do rozmowy o wydarzeniach z ostatnich lat i powodach dalszego działania środowiska skupionego wokół wyjaśnienia tragedii smoleńskiej. O doświadczeniach, działaniach i swojej ocenie sytuacji mówiła w Radiu Wnet Ewa Stankiewicz.

Reżyserka i działaczka podkreślała, że przez lata zrealizowano wiele inicjatyw społecznych i edukacyjnych, ale podstawowy powód działalności pozostał niezmienny.

„Z jednej strony bardzo dużo się wydarzyło – wiele wykładów historycznych i kulturalnych, marszów, pikiet, walka o uczciwe wybory, powołanie ruchu kontroli wyborów, wiele przyjaźni. Ale przede wszystkim był to protest przeciwko bezkarności i bezradności państwa wobec zabicia polskiego prezydenta na terenie Rosji i niemal całego dowództwa polskiej armii. To się niestety nie zmieniło i stąd potrzeba dalszego działania.”

Przeszukanie mieszkania Stankiewicz

W rozmowie pojawił się również wątek przeszukania mieszkania Stankiewicz przez żandarmerię w 2025 roku. Sama zainteresowana interpretowała to jako element szerszego sporu o dowody związane z katastrofą.

„Doczekałam się wizyty żandarmów. Ta władza ma naprawdę nerw, bo szukali części samolotu, który – jak mówię – został oddany Rosji wraz ze wszystkimi dowodami. A potem przychodzą do mnie do domu szukać odłamków tego samolotu. Trzeba przyznać, że naprawdę mają odwagę.”

Stankiewicz przekonywała, że – jej zdaniem – istnieje szeroka wiedza na temat przyczyn tragedii z 10 kwietnia 2010 roku, która nie została właściwie wykorzystana przez instytucje państwa.

„Mamy bardzo dużą wiedzę, co się wydarzyło w Smoleńsku. Wiemy bez wątpliwości, że samolot uległ rozpadowi, a śmierć ludzi nastąpiła w wyniku eksplozji na pokładzie. Ten samolot został rozdrobniony, był naszpikowany materiałami wybuchowymi. To nie jest kwestia przekonania, tylko wiedzy.

Brak rozliczenia odpowiedzialnych

Rozmówczyni wskazywała także na – w jej ocenie – brak skutecznych działań w zakresie wyjaśnienia wszystkich okoliczności zdarzenia i rozliczenia osób odpowiedzialnych.

„To są rzeczy, które normalne państwo by zbadało w ciągu kilku miesięcy, góra do półtora roku. Natomiast tutaj nie tylko nie było badania łańcucha decyzyjnego, który doprowadził do zabicia prezydenta i całej delegacji, ale osoby funkcyjne nie ponoszą odpowiedzialności, tylko są nagradzane.”

Jednym z najmocniejszych wątków rozmowy była ocena skutków wieloletniego braku jednoznacznych rozstrzygnięć dla rodzin ofiar i dla państwa.

„To, co ja przeżywam, to jest nic w porównaniu do tego, co przeżywają rodziny. Jak zostały narażone, jak zostały upokorzone. Ta rana jest niezabliźniona. W każdej sprawie kryminalnej nawet samo ustalenie, co się wydarzyło, przynosi ulgę. Tu tego nie ma.”

Stankiewicz podkreślała, że – w jej opinii – brak rozliczeń ma konsekwencje również dziś, w kontekście bezpieczeństwa państwa.

„Myśmy tak jak byli w tej katastrofie, tak do dzisiaj w niej tkwimy. Tutaj nikt nie zdał egzaminu. Z jednej strony są ludzie, co do których można domniemywać, że są współsprawcami, z drugiej – ci, którzy rządzili osiem lat i deklarowali działania. Jak mówił śp. Jan Gosiewski, nie tylko zabrakło skuteczności, ale zabrakło woli, żeby naprawdę głęboko to zbadać i rozliczyć. To ma ogromny wpływ na bezpieczeństwo państwa dziś.”

/ad