Europosłowie na sali Parlamentu Europejskiego, fot. wikipedia.org/Diliff
Posłuchaj całej rozmowy:
W audycji „Klub Przyjaciół Metali Ziem Rzadkich” Krzysztof Skowroński, Piotr Nowak i Szczepan Ruman, z udziałem prof. Elżbiety Chojny-Duch, komentowali decyzję Parlamentu Europejskiego o przyjęciu celu redukcji emisji CO₂ o 90 proc. do 2040 roku.
„Dzisiaj było głosowanie, 413 bodajże głosów za, 226 przeciw, 12 wstrzymujących się, czyli miażdżącą większością głosów. Europarlament zatwierdził ten cel […] jako cel obowiązkowy dla wszystkich krajów Unii.”
Piotr Nowak wskazywał, że kierunek regulacyjny UE – w jego ocenie – idzie w poprzek globalnej konkurencji o przemysł i tanią energię.
„Wszystkie kraje rozsądne […] Stany Zjednoczone, Chiny, starają się przyciągnąć przemysł tanią energią i deregulacją. Natomiast w Unii Europejskiej jest odwrotny kierunek.”
„Narracja jest dla Rosjan”. Materka o zamachu w Moskwie i wciąganiu Polski w sprawę
Prof. Elżbieta Chojna-Duch opisywała decyzje klimatyczne jako element szerszego projektu polityczno-gospodarczego – stawiającego na europejską centralizację i hasła w rodzaju „kupuj europejskie”.
„To jest centralizacja Europy, już nie konfederacja […] Tu mam przed sobą Financial Times, takie zawiadomienie, że będzie ‘buy European plan’ – tylko kupujemy europejskie.”
W rozmowie pojawiła się też kontrowersyjna teza o „zniszczeniu starego świata” i budowaniu nowego modelu gospodarcznego.
„Najpierw zniszczymy wszystko, a później odbudujmy nowy świat […] Będziemy produkować gdzie indziej […] a w Europie będzie się żyło lepiej po prostu.”
Piotr Nowak oraz Szczepan Ruman łączyli wątek klimatu z – ich zdaniem – systemowym odchodzeniem od fundamentów europejskich.
„To, co się teraz dzieje, to tak jakby jest zniszczenie aspektów fundamentu europejskiego w każdym wymiarze – religijnym, kulturowym, gospodarczym.”
Skowroński pytał, czy tempo wzrostu nie jest w dużej mierze efektem dopływu środków i konsumpcji, a nie trwałej zmiany strukturalnej. Prof. Chojna-Duch odpowiadała wprost, że mechanizm zadłużeniowy to problem odkładany w czasie.
„To są właśnie pieniądze z długu […] musimy przecież do 2058 roku […] oddać wcześniejsze pożyczki. […] Z kolejnych pożyczek, no tego się i wzrostu nie buduje pożyczką.”
Szczepan Ruman dorzucał argument demograficzny jako „multiplikator” ryzyka.
„Demografię mamy słabą, to za 30 lat ten dług na osoby będzie dwa razy wyższy niż dzisiaj, bo będzie mniej obywateli.”
Duża część rozmowy dotyczyła unijnego mechanizmu Safe – w kontekście kosztów finansowania, warunkowości i ograniczeń w wydatkowaniu. Piotr Nowak podkreślał, że brakuje twardych detali, a widełki kosztu („3–4 proc.”) uznał za znacząco różne przy dużych kwotach.
„To między 3 a 4 proc. to jest potężna różnica […] plus mamy ograniczenie, jeśli chodzi o wydatkowanie tych środków, czyli musi iść do przemysłu tak zwanego w Europie.”
W jego ocenie mechanizm może zostać użyty politycznie – przez powiązanie środków z decyzjami w obszarze praworządności.
„Dodając sejf w pewnym punkcie, no jest jakąś pomyłką, a z drugiej strony okaże się kagańcem na pana prezydenta politycznym.”
Ruman podsumowywał to „bottom line” wprost – jeśli państwo może pożyczyć samodzielnie, to traci sens przyjmowanie ograniczeń i ryzyk.
„Jesteśmy w stanie równowartość tych pieniędzy pożyczyć sami jako kraj […] bez mechanizmu warunkowości i bez ograniczeń w wydawaniu ich.”
W rozmowie wrócił też temat wejścia do strefy euro i konsekwencji instytucjonalnych: nadzoru bankowego, resolution i mechanizmów stabilizacyjnych. Piotr Nowak mówił o tym jako o realnym przeniesieniu władzy regulacyjnej poza Polskę.
„Żeby przyjąć euro trzeba wejść do Unii Bankowej, czyli po pierwsze oddać całkowity nadzór bankowy do Europejskiego Banku Centralnego […] władza nad sektorem finansowym […] to jest jeden z fundamentów prawdziwej władzy.”
Skowroński pytał o możliwość wykorzystania rezerw złota do zakupów obronnych. Prof. Chojna-Duch i Piotr Nowak odpowiadali, że bezpośrednie finansowanie deficytu przez bank centralny jest ograniczone prawnie i uderzałoby w wiarygodność polityki pieniężnej.
„Zabrania nam konstytucja. Muszę zmienić konstytucję […] z punktu widzenia wiarygodności kraju…”
Piotr Nowak proponował alternatywę: wykorzystanie części rezerw w formie zarządzania aktywami – bez łamania standardów i przy zachowaniu płynności.
„Bank centralny […] mógłby oddać w zarządzanie aktywami instytucji […] i można […] przejąć udziały w międzynarodowych korporacjach […] na przykład zbrojeniowych.”
/ad
