Muzeum Polskie w Rapperswilu – 155 lat historii i niezłomności. Jaki będzie dalszy los tego miejsca?

W audycji z okazji 155. rocznicy powstania Muzeum Polskiego w Rapperswilu gościem jest Anna Buchmann, dyrektor tej wyjątkowej instytucji. Rozmowa prowadzi słuchaczy przez burzliwe dzieje muzeum – od jego romantycznych początków w XIX wieku, przez wojenne tragedie, aż po współczesne wyzwania.

„Historia jest długa, piękna i szlachetna” – mówi Anna Buchmann, wspominając hrabiego Władysława Platera, założyciela muzeum. To on, po klęsce powstania styczniowego, „zdał sobie sprawę, że konieczne jest utworzenie namiastki ojczyzny – Polski, której nie było na mapie”.

Rozmowa odsłania, jak Rapperswil stał się nie tylko miejscem gromadzenia polskich pamiątek, ale i symbolem niepodległościowego ducha emigracji.
Muzeum „opierało się na trzech filarach – salach wystawienniczych, bibliotece i archiwum”. To właśnie tam młody Stefan Żeromski spędził cztery lata, pisząc swoje powieści.

„Biblioteka rapperswilska stanowiła kamień węgielny obecnej Biblioteki Narodowej w Warszawie” – przypomina Buchmann.

Losy muzeum to także opowieść o utraconych zbiorach i o odbudowie z ruin. W 1927 roku zbiory trafiły do Polski, lecz „prawie doszczętnie spłonęły w czasie Powstania Warszawskiego”. Po wojnie emigracja znów wzięła sprawy w swoje ręce:

„To muzeum było w zasadzie owocem zimnej wojny – tworzone przez ludzi, którzy zostali pozbawieni możliwości powrotu do ojczyzny.”

Obecnie instytucja przygotowuje się do otwarcia nowej siedziby w kamienicy w centrum Rapperswilu (obiekty w tym momencie są przechowywane w magazynach). Inicjatywa jest realizowana społecznie – bez dotacji państwowych.

„Tak jak dawniej, opieramy się na pracy wolontariuszy. Mamy nadzieję, że nowoczesne muzeum powstanie w ciągu dwóch lat. Tradycja nie zaginie.”

Pani Dyrektor odnosi się do trudnej sytuacji Muzeum Polskiego, które – jak podkreśla – zostało „wyrzucone na bruk”, co wywołało „duże zdziwienie i szok w samych władzach miasta”. Według niej decyzja władz polskich zaszkodziła wizerunkowi instytucji, ponieważ „powodem zakupu budynku było stworzenie nowej siedziby dla Muzeum Polskiego”, a nie dla innej organizacji, jak np. Instytut Pileckiego:

„Bo dlaczego nagle Instytut Pileckiego miałby się znaleźć w Rapperswilu? To nie miałoby sensu.”

Przypomnijmy, że w 2022 roku rząd PiS zakupił budynek dawnego Hotelu Schwanen, za ponad 112 mln zł. Miał on stać się nową siedzibą Muzeum Polskiego. Nowe kierownictwo (za czasów minister Hanny Wróblewskiej) Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego zrezygnowało jednak z realizacji przedsięwzięcia, uzasadniając decyzję względami finansowymi i geopolitycznymi.

Anna Buchmann wspomina o liście, który unieważnił wcześniejsze ustalenia:

„Został przysłany nam list, który skreślał zawarty przed trzema laty list intencyjny. Jednym skreśleniem po prostu pozbyto się Muzeum Polskiego w nowo nabytym budynku.”

Obecnie wszystkie koszty działalności i remontów pokrywają sami:

„Na razie wszystkie koszty remontów, koszty tworzenia muzeum spoczywają na naszych barkach. I to jest dla nas oczywiście duże wyzwanie.”

W audycji nie zabrakło refleksji nad współczesną współpracą z polskimi instytucjami:

„Współpracujemy z Muzeum Narodowym w Warszawie i Lublinie. Czekamy, by Ministerstwo Kultury potraktowało nas po partnersku.”

Dyrektor Muzeum Polskiego w Rapperswilu przypomina o odpowiedzialności za dziedzictwo, które od 155 lat dzięki wytrwałości osób prywatnych trwa w sercu Szwajcarii – jako żywy symbol polskości. Jeśli chcieliby Państwo wesprzeć działalność Muzeum Polskiego w Rapperswilu to można to zrobić tu: https://polenmuseum.ch/pl/przekaz-darowizne

Posłuchaj także:

„To nie budżet marzeń, tylko przetrwania” – prof. Starosta o kondycji polskiej nauki