Konkurs Chopinowski: nie tylko palce grają Chopina – trzy głosy po eliminacjach

Zakończył się kolejny etap zmagań o udział w jednym z najważniejszych konkursów pianistycznych świata. Przez niemal dwa tygodnie – od 23 kwietnia do 4 maja 2025 roku – Sala Kameralna Filharmonii Narodowej w Warszawie rozbrzmiewała muzyką Chopina, interpretowaną przez blisko 170 młodych pianistów z 28 krajów. Każdy z nich miał do dyspozycji około 30 minut i repertuar wymagający nie tylko biegłości technicznej, ale i głębokiej dojrzałości interpretacyjnej.

W podsumowaniu eliminacji, przygotowanym w Radiu Wnet, wzięli udział troje wyjątkowych gości: członek jury i laureat II nagrody z 1985 roku Marc Laforêt oraz dwoje uczestników przesłuchań – Diana Cooper i Yehuda Prokopowicz. Każdy z nich spojrzał na konkurs z innej perspektywy – z poziomu estrady, loży jurorskiej i osobistego doświadczenia Chopinowskiego wtajemniczenia.

„Mazurki trzeba grać z miłością – i bardzo uważnie” – Marc Laforêt

W rozmowie z Markiem Laforêtem – jurorem i laureatem II nagrody konkursu z 1985 r. – powracają pytania o tożsamość i autentyczność. Francuski pianista z uznaniem wypowiada się o poziomie eliminacji, zwłaszcza o technicznej doskonałości pianistów azjatyckich. Ale – jak mówi – Chopin to nie tylko palce. „Styl się zaciera” – ubolewa – „a wraz z nim znika coś, co tu w Warszawie wszyscy kochamy”. Szczególnie bolesna jest dla niego utrata idiomu mazurka – formy, która jego zdaniem stanowi klucz do zrozumienia Chopina.

Rozmawiamy też o emocjach jurora, o wspomnieniach z konkursu sprzed 40 lat, o francuskim dystansie do Chopina i o tym, co zostaje w pamięci po wysłuchaniu kilkuset wykonań. „Nie jesteśmy maszynami” – mówi – „i całe szczęście”.

Posłuchaj rozmowy z Markiem Laforêtem (tłumaczenie na język polski):

„Gdy słyszę mazurka, czuję Polskę” – Diana Cooper

Diana Cooper, pianistka francusko-brytyjska wróciła na Konkurs Chopinowski po 4 latach z inną świadomością. Mówi o tym, jak zmienia się granie Chopina z wiekiem – jak emocje dojrzewają razem z człowiekiem. W jej opowieści mazurki przypominają osobisty dziennik Chopina – pełen ukrytych kodów, nieprzetłumaczalny na język słów. Choć sama nie jest Polką, mówi: „Gdy słyszę mazurka, widzę Polskę. Czuję Polskę”.

Rozmawiamy o elegancji i namiętności Chopina, o głębokich warstwach emocji, które odkrywa się z czasem. I o tym, dlaczego muzyka klasyczna może nadal poruszać – nawet tych, którzy wcześniej jej nie znali.

Posłuchaj rozmowy z Dianą Cooper (język angielski):

„Trzeba wcielić się w rolę Chopina i pomyśleć, co on wtedy czuł” – Yehuda Prokopowicz

Yehuda Prokopowicz, pianista i kompozytor – dziś studiujący w Krakowie – mówi o Chopinie z niezwykłą powagą i namysłem. Nie tylko ćwiczy utwory, ale i wnika w ich opowieści. To nie są dźwięki dla dźwięków – mówi. – To są opowieści o Polsce, o życiu, o widmach i wiedźmach.

Jego podejście do mazurków łączy pokorę z wyobraźnią. Mówi o potrzebie zanurzenia się w krajobraz, w kontekst, w brzmienie języka i ziemi. O tym, jak inaczej czują Chopina pianiści z Azji – i jak różne mogą być drogi do tej samej prawdy. W tle wybrzmiewa też jego pasja kompozytorska – własny głos, który rodzi się gdzieś pomiędzy Krakowem a Jerozolimą.

Posłuchaj rozmowy z Yehudą Prokopowiczem:

Co dalej?

XIX Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina – organizowany przez Narodowy Instytut Fryderyka Chopina – odbędzie się w dniach 2–23 października 2025 roku. Listę pianistów zakwalifikowanych do głównego etapu poznamy we wtorek 6 maja o godzinie 10:30, podczas konferencji prasowej w Muzeum Fryderyka Chopina. Audycji Klasyczna Niedziela można słuchać w każdą niedzielę o godzinie 21:00.