Bartosz Pilitowski kreśli historyczną genezę krajowych rad sądownictwa w Europie

W programie Jakuba Pilarka „Prawodajnia” prezes Fundacji Court Watch Polska Bartosz Pilitowski zwraca uwagę, że z perspektywy historycznej krajowe rady sądownictwa pojawiały się zwykle w państwach, które wychodziły z różnych form dyktatury. Natomiast w państwach o stabilnym sądownictwie, jak USA, Wielka Brytania czy Holandia, takich rad w ogóle nie było.

Do tych pierwszych zalicza Włochy Mussoliniego, Hiszpanię Franco, czy PRL.

Obalamy autorytarny system, jak nasz PRL, czy dyktaturę, jak np. Mussoliniego i ordynujemy, że ktoś musi stać na straży niezależnego sądownictwa. Ustanawiamy radę, żeby oddzielić odpowiednio tych sędziów od polityki. Wprowadzamy organ, który miał być reprezentacją sędziów

– mówi Pilitowski.

Ekspert przypomina, że Polska w dawnych latach była pionierem praw człowieka i niezależnych sądów.

To właśnie u nas obywatele uzyskiwali na przykład prawo do tego, że władca – król nie mógł pozbawić człowieka wolności bez wyroku sądu

– mówi gość „Prawodajni”.

Dlaczego KRS nie jest nielegalna. Vademecum w punktach dla opornych

W związku z tym, że w PRL niejako zapomniano o tym wzorcu, prawnicy uznali, że jakaś forma krajowej rady sądownictwa będzie właściwa do wyjścia z tego modelu.

Nie było jednak pełnej świadomości, na ile ten wzorzec się sprawdza, na ile jest adekwatny do naszej kultury prawnej. Proszę zwrócić uwagę, że podobnego organu w państwach, w którychta niezależność najlepiej działa, jest najwyżej oceniana, wcale nie ma, albo przynajmniej historycznie nie było. I nie była wcale potrzebna krajowa rada sądownictwa do tego, żeby sądownictwo uzyskało niezależność w Wielkiej Brytanii, w Stanach Zjednoczonych i w Holandii

– zauważa Bartosz Pilitowski.

Wskazuje, że w końcówce PRL Krajowa Rada Sądownictwa powstała w 1988 roku.

Wybrana została przez sędziów, którzy byli jednak jakoś filtrowani przez władzę komunistyczną. Większość sędziów Sądu Najwyższego było członkami partii. Pierwszym przewodniczącym KRS był, o ile dobrze pamiętam, I Prezes Sądy Najwyższego Adam Łopatka. Był wcześniej ministrem u Jaruzelskiego

– mówi gość „Prawodajni”.

Podkreśla, że to właśnie pierwszy KRS wybierał pierwszy skład Sądu Najwyższego w wolnej Polsce.

Można powiedzieć, że to miało jakiś wpływ. Nie mówię, że tylko to. Natomiast nie można o tym zapominać. I stąd w społeczeństwie jest brak zaufania do sądownictwa. Między innymi dlatego. Wybór był jednak już w rękach sędziów i dzięki temu mogli się uwolnić od wpływu politycznego

– kontynuuje wywód Pilitowski.

Ekspert zgadza się z uwagą Jakuba Pilarka, że ten historyczny garb sprawił, że można mówić, iż model ten był w istocie skażony postkomunizmem.

Tam trafiło parę osób, które nie powinna tam trafić, na przykład kilku młodych sędziów wojskowych. Myślę, że były to kontrowersyjne nominacje. Powodowało to, że u nas, w odróżnieniu od państw zachodnich, niezależność sądownictwa została dana w prezencie

– zwraca uwagę prezes Court Watch, dodając, że polscy sędziowie nigdy nie musieli zabiegać o jakąś akceptację społeczną.

Zachęcamy do wysłuchania całej audycji, w której Bartosz Pilitowski mówił m.in. o tym, że obecny KRS jest zgodny z Konstytucją RP, a także o orzecznictwie byłej już Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego!

jbp/

Piotr Gąciarek: Spór o KRS to spór o wartości. Stara Rada nie była idealna, ale nowa to ciało polityczne