Obraz Erwina Sówki fot. Arkadiusz Gola
Erwin Sówka to postać, której na Śląsku nie trzeba nikomu przedstawiać. Ten genialny malarz samouk, przez lata związany z legendarną Grupą Janowską, stworzył styl, którego nie sposób pomylić z żadnym innym. Choć artysta zmarł w 2021 roku, jego unikalne podejście do sztuki, religii i ludzkiego ciała do dziś budzi ogromne emocje. 18 czerwca, minęło dokładnie 90 lat od dnia jego urodzin.
Wczoraj minęła dokładnie 90. rocznica urodzin Erwina Sówki. Z tej okazji przenosimy się na malowniczy, ceglany Nikiszowiec i wkraczamy do niezwykłego świata...
Prowadzący:
Najważniejszym motywem, który konsekwentnie przewijał się przez całą twórczość śląskiego mistrza, był bezkompromisowy kult kobiecości. Erwin Sówka widział w kobietach pierwiastek boski i nadrzędny, co dla wielu tradycyjnych mieszkańców Śląska bywało szokujące. Artysta nie bał się głośno mówić tego, co myśli o roli obu płci we wszechświecie.
– Erwin uważał, że kobieta poprzez żeńskość, dawanie życia, jest postacią nadrzędną, jeżeli chodzi o świat. Mężczyzna jest tylko i wyłącznie, tak jak u pszczół, jedynie zapylaczem – wspomina z uśmiechem jego bliski przyjaciel, znany fotoreporter Arkadiusz Gola.
Ta oryginalna filozofia życiowa znajdowała bezpośrednie odzwierciedlenie na płótnach malarza. Kobiety na jego obrazach są silne, mistyczne, wręcz hipnotyzujące, a mężczyźni stanowią dla nich jedynie blade tło.
Największe kontrowersje wzbudzało jednak to, jak artysta przedstawiał najświętsze dla śląskiej tożsamości symbole. Święta Barbara, patronka górników, kojarzona zazwyczaj z powagą i religijnym dostojeństwem, u Sówki zyskała zupełnie nowe, zmysłowe oblicze. Na jego obrazach bywała przedstawiana całkowicie bez ubrań.
– Święta Barbara z jednej strony opiekuje się górnikami, jest ich patronką, ale z drugiej fascynowała go jako kobieta, jako żeńskość. I są obrazy, na których święta Barbara jest po prostu rozebrana – wyjaśnia Arkadiusz Gola w rozmowie z Radiem Wnet.
Dla malarza nie była to jednak tania prowokacja ani chęć wywołania skandalu. Sówka widział w tym głęboki, duchowy sens, łącząc tradycję z uniwersalnym pięknem ludzkiego ciała.
Twórczość artysty z Giszowca ewoluowała przez dekady, zadziwiając krytyków sztuki w Polsce i na świecie. Malarz stale eksperymentował, nie pozwalając zamknąć się w jednej sztywnej szufladzie.
– Starsze obrazy Erwina Sówki z lat 60. były zupełnie inne od tych z lat 90. Na początku eksperymentował z fakturą, z grubym malunkiem, a nawet pracą szpachlą na płótnie – podkreśla Arkadiusz Gola.
Z czasem jego malarstwo zaczęło uciekać w stronę kosmicznych wizji i filozofii Dalekiego Wschodu. Tradycyjny krajobraz industrialny Katowic zaczął mieszać się z wizerunkami hinduskich bogiń. To niezwykłe połączenie sprawiło, że Erwin Sówka stał się jednym z najbardziej oryginalnych artystów w historii polskiej sztuki XX wieku.
