„Algorytm nie może decydować o zabijaniu”. Ostry głos Watykanu w sprawie AI

Papież Leon XIV wydał swoją pierwszą, historyczną encyklikę. Dokument porusza fundamentalny problem współczesności: jak sztuczna inteligencja wpływa na codzienne życie człowieka.

O kulisach powstawania tego tekstu oraz jego najważniejszych założeniach opowiedział w Radiu Wnet ks. Paweł Rytel-Andrianik, szef Sekcji Polskiej Radia Watykańskiego. Jego słowa rzucają zupełnie nowe światło na watykańską dyplomację.

Zabójcze algorytmy na wojnie

Jednym z najmocniejszych punktów nowej encykliki o sztucznej inteligencji jest bezkompromisowe stanowisko w sprawie konfliktów zbrojnych. Papież Leon XIV wzywa do całkowitego odrzucenia teorii tzw. wojny sprawiedliwej w erze cyfrowej.

– Dziś to sztuczna inteligencja może decydować, kogo zabić na polu bitwy, a kogo oszczędzić. Kto potem weźmie odpowiedzialność za śmierć człowieka? – pytał ks. Paweł Rytel-Andrianik.

Watykan alarmuje, że oddanie decyzji o życiu i śmierci w ręce maszyn odziera konflikt z jakichkolwiek barier moralnych. Żaden algorytm nie sprawi bowiem, że odbieranie życia stanie się etycznie akceptowalne.

Ekologiczny koszt rozwoju AI

Debata o nowych technologiach rzadko dotyka ich fizycznego wpływu na planetę. Tymczasem Leon XIV zwraca uwagę na ukryte, ekologiczne zagrożenia AI, które niszczą środowisko naturalne.

– Wielkie korporacje technologiczne pobierają gigantyczne ilości wody, aby chłodzić serwerownie. To realne zagrożenie ekologiczne – alarmował ks. Paweł Rytel-Andrianik.

Watykański dokument łączy ochronę klimatu z godnością pracy. Masowe zwolnienia wywołane automatyzacją mogą wkrótce dotknąć miliony rodzin na całym świecie.

Pułapka sztucznej empatii

Sztuczna inteligencja coraz skuteczniej naśladuje ludzkie emocje. Papież dostrzega w tym zjawisku ryzyko powstania nowych form niewolnictwa i emocjonalnego uzależnienia.

– Algorytmy świetnie udają człowieka i pozorują empatię. Osoby nieprzygotowane mogą łatwo wpaść w tę pułapkę – ostrzegł ks. Paweł Rytel-Andrianik.

Watykan wzywa do ochrony autentycznych relacji międzyludzkich. Prawdziwa komunikacja wymaga zaangażowania człowieka, a nie bezdusznego kodu komputerowego.

Sojusz z Doliną Krzemową

Co ciekawe, Leon XIV sztuczną inteligencję nie traktuje wyłącznie jako wroga, którego należy zwalczać. Stolica Apostolskiej stawia na dialog z liderami branży technologicznej, w tym z twórcami popularnego modelu Claude.

– Ojciec Święty, mówiąc o tej encyklice, użył słowa „rozbrojenie”. Wiedział, że to bardzo mocne sformułowanie, ale chciał podkreślić, że technologia musi służyć ludziom, a nie nad nimi dominować – wyjaśnił ks. Paweł Rytel-Andrianik.

Zamiast budowania nowej wieży Babel, w której technologia ma zastąpić Stwórcę, papież proponuje inną biblijną metaforę. Wzywa do wspólnego wysiłku na wzór odbudowy zniszczonych murów Jerozolimy.

– Nie budujemy wieży Babel, stawiając siebie na miejscu Boga. Mamy budować razem, jak mury Jerozolimy, gdzie każdy był odpowiedzialny za swój odcinek – podsumował ks. Paweł Rytel-Andrianik.