Tusk zapowiada zmiany ws. małżeństw jednopłciowych. „To niezgodne z konstytucją”

Zapowiedź Donalda Tuska dotycząca przygotowania rozporządzenia umożliwiającego transkrypcję zagranicznych aktów małżeństw jednopłciowych do polskich urzędów stanu cywilnego wywołała polityczną i konstytucyjną debatę. Premier argumentował, że chodzi o przestrzeganie wyroków europejskich trybunałów oraz ochronę „godności człowieka” i prawa do równego traktowania przez państwo.

Krytycy proponowanych zmian przekonują jednak, że rząd próbuje ominąć obowiązującą konstytucję i otworzyć drogę do głębokich zmian w polskim prawie rodzinnym.

„Konstytucja definiuje małżeństwo”

Dr Oskar Kida ocenił, że proponowany mechanizm pozostaje wprost sprzeczny z art. 18 Konstytucji RP, który definiuje małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny.

– Absolutnie niezgodnie z konstytucją, ponieważ konstytucja w artykule 18 definiuje małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny – mówił.

Jak wskazywał, Trybunał Konstytucyjny już wcześniej uznał, że przepis ten ma charakter normatywny, a więc wywołuje konkretne skutki prawne i wyznacza granice dla ustawodawcy.

– Nie ma możliwości, żeby w polskim prawie funkcjonowało małżeństwo, które tej definicji nie spełnia – podkreślał.

Zdaniem prawnika osoby pozostające w takich związkach mogą funkcjonować faktycznie jako para, jednak nie oznacza to automatycznego uznania skutków prawnych ich małżeństwa przez polskie państwo.

Spór o wpisy do rejestrów

W rozmowie pojawił się również wątek deklaracji składanych przez samorządowców, w tym Rafała Trzaskowskiego, który zapowiadał gotowość do wpisywania takich małżeństw do rejestrów stanu cywilnego.

Dr Kida przekonywał, że urzędnicy dokonujący takich wpisów mogliby narazić się na odpowiedzialność prawną.

– Wszyscy urzędnicy, którzy dopuszczą się czegoś takiego, będą łamać prawo, ponieważ obecny kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz konstytucja nie pozwalają na wpisanie takiego małżeństwa – mówił.

Jak zaznaczył, bez zmian konstytucji oraz ustaw regulujących prawo rodzinne nie istnieją podstawy prawne do pełnego uznawania małżeństw jednopłciowych w polskim porządku prawnym.

– Będzie to przestępstwo, będzie to przekroczenie uprawnień – oceniał.

„Na miękko” i „na twardo”

Dr Kida przedstawił także dwa możliwe scenariusze rozwiązania sporu. Pierwszy, określany przez niego jako „miękki”, zakładałby stworzenie odrębnego statusu osoby najbliższej, który dawałby określone uprawnienia praktyczne bez uznawania małżeństwa jednopłciowego.

– Można to zrobić w ten sposób, że wprowadza się instrument odnotowujący, że takie osoby są wobec siebie osobami najbliższymi, na przykład w sprawach odwiedzin w szpitalu albo odmowy składania zeznań przeciwko sobie – tłumaczył.

Drugi wariant, określony jako „twardy”, dotyczyłby sytuacji, w której przyszły rząd chciałby usunąć skutki decyzji podjętych przez obecną władzę.

– Taki rząd powinien przyjąć ustawę, w której napisałby, że wszelkie tego typu małżeństwa ulegają wykreśleniu z mocy prawa z rejestru – mówił.

Adopcja dzieci i dalsze konsekwencje

Prawnik zwracał uwagę, że uznanie zagranicznych małżeństw jednopłciowych mogłoby wywołać kolejne skutki prawne, przede wszystkim w zakresie adopcji dzieci.

Choć Donald Tusk deklarował, że rząd nie planuje takich zmian, dr Kida przekonywał, że przy przyjęciu logiki proponowanej przez rząd trudno byłoby konsekwentnie wykluczyć kolejne roszczenia.

– Jeżeli rząd twierdzi, że transkrypcja powoduje, iż takie małżeństwa są uznane i funkcjonują jak każde inne małżeństwo, to nie ma przeszkód prawnych do adopcji dzieci – mówił.

W jego ocenie problem może wykraczać znacznie dalej i prowadzić do sporów dotyczących uznawania innych form małżeństw zawieranych za granicą.

– Możemy sobie wyobrazić sytuację, w której obywatel Unii Europejskiej zawarł małżeństwo w kraju, gdzie dopuszczalne są zupełnie inne rozwiązania prawne. Czy wtedy też takie małżeństwo powinno podlegać transkrypcji? – pytał.

Odpowiedzialność premiera i ministrów

Na końcu rozmowy dr Kida odniósł się również do kwestii odpowiedzialności politycznej i konstytucyjnej za ewentualne wprowadzenie nowych regulacji.

Jego zdaniem Donald Tusk próbuje przenosić formalną odpowiedzialność na ministrów podpisujących konkretne dokumenty, jednak nie zwalnia go to z odpowiedzialności jako szefa rządu.

– Premier ewidentnie tutaj przycwaniakował, delegując swoich ministrów, którzy mieli to za niego podpisać – mówił.

Prawnik podkreślał, że odpowiedzialność prawnokarna może dotyczyć konkretnych urzędników, jednak odpowiedzialność konstytucyjna obejmuje również prezesa Rady Ministrów.

– Odpowiedzialność konstytucyjna ciąży również na prezesie Rady Ministrów – podsumował.