Rozmowa dotyczy przede wszystkim „Hobbita” – książki, od której dla wielu czytelników zaczyna się przygoda ze Śródziemiem.
Wysłuchaj całej rozmowy już teraz!
Łukasz Kucharczyk przypomina, że „Hobbit” jest pierwszą wydaną książką Tolkiena, ale wyrasta z większego świata, nad którym pisarz pracuje już wcześniej.
Hobbit siłą rzeczy, jako pierwsza wydana rzecz, jest takim „odpryskiem Silmarillionu”.
~ mówi gość Radia Wnet. Zwraca też uwagę, że już w tej powieści pojawiają się pierwsze elementy większej historii Śródziemia, choć sama książka ma też wyraźny charakter baśniowy i dziecięcy.
W rozmowie pada także jedna z najbardziej znanych anegdot związanych z Tolkienem. Jak przypomina Łukasz Kucharczyk, wszystko zaczyna się od krótkiego zdania zapisanego podczas sprawdzania prac studenckich.
Jest cudowna historia, że w zasadzie wszystko się zaczęło od bardzo powszechnej i wbrew pozorom, jak ta historia pokazuje, czasem zbawiennej rzeczy, jaką jest studenckie nieprzygotowanie.
~ mówi literaturoznawca i dodaje:
Tolkien znudzony, o dziwo, sprawdzając prace studenckie, zapisał sobie na jednej pustej pracy właśnie to zdanie, że w pewnej norce ziemnej żył pewien hobbit.
Jak podkreśla gość audycji, książka nie była zamówiona przez wydawcę. Tolkien pisał ją początkowo „do szuflady”, a do publikacji doprowadził splot okoliczności i entuzjazm osób, które przeczytały maszynopis.
Rozmowa przypomina również, że „Hobbit” od początku był kierowany do młodszych czytelników. Jak mówi Łukasz Kucharczyk:
Pierwszą recenzję w ogóle wystawiło Hobbitowi dziecko.
Był nim syn wydawcy, Rainier Unwin, który po lekturze polecił książkę do druku. Sam Tolkien interesował się też sposobem promowania swojej twórczości i miał własne pomysły na wydania oraz ilustracje.
W audycji pojawia się także wątek późniejszych zmian w „Hobbicie”. Łukasz Kucharczyk przypomina, że Tolkien przerabia jedną z kluczowych scen:
Kiedy już było bliżej wydania „Władcy Pierścieni”, Tolkien zmienił wydźwięk sceny spotkania Golluma i Bilba.
~ mówi. To właśnie wtedy pierścień przestaje być tylko baśniowym rekwizytem, a staje się częścią dużo mroczniejszej opowieści.
Na koniec rozmowa schodzi na współczesną recepcję twórczości Tolkiena. Łukasz Kucharczyk zauważa, że dla kolejnych pokoleń pierwszym spotkaniem z tym światem coraz częściej nie jest już książka, lecz film albo gra. Mimo to, sam Tolkien pozostaje jednym z najważniejszych punktów odniesienia dla literatury fantasy.
Tolkien trochę demitologizuje w nim myślenie o baśni, o tym, że to jest coś niepoważnego, dziecinnego.
~ zauważa gość Radia Wnet, przypominając znaczenie eseju „O baśniach”. I dodaje:
To nie jest stale jakiś taki eskapizm w rozumieniu, że my uciekamy od tej rzeczywistości, tylko jakby poszerzamy nasz horyzont patrzenia na tą naszą rzeczywistość.
Rozmowa w Radiu Wnet pokazuje więc „Hobbita” nie tylko jako klasykę literatury fantasy, ale też jako książkę, która do dziś pozostaje początkiem większej opowieści – o wyobraźni, micie i kulturze.
/ab
Norweskie ślady w twórczości Tolkiena — Tolkieniada — 22.11.2025 r.
