SN/ fot. Jakub Pilarek
Posłuchaj całej rozmowy:
Tymczasowy areszt w Polsce nadal bywa stosowany jako środek, który w praktyce zastępuje wyrok. Tomasz Pietryga, redaktor naczelny Dziennika Gazety Prawnej, wskazuje, że problem nie jest nowy, a państwo regularnie ponosi jego finansowe konsekwencje po przegranych sprawach w Europejskim Trybunale Praw Człowieka.
Prokuratura bardzo chętnie sięga po tymczasowe areszty, a sądy często z automatu te wnioski akceptują
– mówi.
Pietryga zwraca uwagę, że brak realnej weryfikacji decyzji prokuratury prowadzi do sytuacji, w których podejrzani spędzają w aresztach długie miesiące, a zdarzają się też przypadki wieloletnie. Dopiero po czasie część takich spraw trafia do Strasburga, gdzie Polska przegrywa i wypłaca odszkodowania.
Człowiek przebywa w areszcie wiele miesięcy, a bywają historie, że kilka lat, a potem okazuje się, że jest niewinny
– podkreśla.
W rozmowie pada pytanie o zapowiadane reformy instytucji tymczasowego aresztu. Pietryga zauważa, że niemal każdy minister sprawiedliwości zapowiada zmiany, zwłaszcza po głośnych przypadkach i kolejnych odszkodowaniach, ale systemowo niewiele z tego wynika.
Pomysły pojawiają się przy każdym ministrze, ale nie do końca są realizowane
– ocenia.
Zdaniem Pietrygi wiele zależy nie tylko od litery prawa, ale od praktyki i podejścia samych prokuratorów.
Gdyby prokuratorzy nie mieli polityki, że trzeba aresztować, bo to jest pozorny miernik sukcesu, takich sytuacji byłoby mniej
– mówi.
Pietryga komentuje też szerszy kontekst funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Wskazuje, że mimo inwestycji w technologie i cyfryzację, czas prowadzenia spraw cywilnych się wydłuża, a w wielu kategoriach Polska cofa się o lata.
Mimo technologii cofnęliśmy się o dziesięć lat, a w niektórych kategoriach spraw czas się wydłuża zamiast skracać
– mówi.
Według niego główny problem to brak konsekwentnej, praktycznej reformy organizacji sądów.
Politycy zużywają energię na spór polityczny wokół sądownictwa, a nie na zmiany, które poprawiłyby efektywność
– ocenia.
Pietryga odnosi się też do pytania o wpływ prawa europejskiego i głośne rozstrzygnięcia, w tym sprawy dotyczące uznawania zagranicznych dokumentów o małżeństwach jednopłciowych. Zaznacza, że pojedyncze orzeczenia nie oznaczają wywrócenia systemu prawnego, choć Polska funkcjonuje w ramach porządku unijnego.
To nie jest coś, co wywraca nasz system do góry nogami
– mówi.
Na koniec Pietryga zwraca uwagę na Krajowy System e Faktur. Jego zdaniem dotychczasowe wdrożenie obejmowało ograniczoną grupę, a prawdziwe obciążenie zacznie się wraz z wejściem w system mniejszych firm i jednoosobowych działalności.
Ten test KSeF dopiero przyjdzie, a ja wróżę spore problemy
– mówi.
Wskazuje na chaos i trudne doświadczenia z wcześniejszego etapu, które mogą się nasilić wraz z masowym wejściem kolejnych podmiotów.
Doświadczenia z ostatnich miesięcy raczej nie są dobre, może być jeszcze większy bałagan
– podkreśla.
/ad
