Ostrów Tumski zagrożony przez deweloperów. Prof. Kowalski: „to uderzy w najstarsze zabytki”

Posłuchaj całej rozmowy:

Prof. Jacek Kowalski z UAM w Poznaniu relacjonuje, że Forum Troski o Ostrów Tumski – z udziałem prezydenta Karola Nawrockiego i ministrów z Kancelarii Prezydenta – przede wszystkim „wydźwignęło” temat, który dotąd pozostawał zbyt mało obecny w debacie ogólnopolskiej. Zwraca uwagę, że prezydent nie może ingerować w działania samorządu, ale jako patron pomników historii ma mandat, by włączyć się w ochronę miejsca kluczowego dla początków państwa polskiego.

Pan prezydent nie ma bezpośredniego wpływu na to, co się dzieje w Poznaniu, ale jest z urzędu patronem pomnika historii

– mówi prof. Kowalski.

W jego ocenie spotkanie było ważne także dlatego, że umożliwiło rozmowę z przedstawicielami służb konserwatorskich i wysłuchanie głosów spoza Poznania. To – jak podkreśla – pomaga nadać sprawie ciężar, którego wcześniej brakowało.

To było spotkanie, które wydźwignęło temat Ostrowa Tumskiego na wyższy poziom

– zaznacza Kowalski.

Co grozi Ostrowowi Tumskiemu

Kowalski opisuje główną oś sporu jasno: w północnej części Ostrowa Tumskiego planowana jest duża zabudowa mieszkaniowa. Jego zdaniem to uderza w logikę ochrony krajobrazu historycznego i niesie ryzyka dla zabytków – nie tylko estetyczne, ale też fizyczne, związane ze zmianą warunków gruntowych i oddziaływaniem nowej zabudowy.

Na północnej części Ostrowa Tumskiego planowana jest budowa wielkiego osiedla na kilka tysięcy osób

– podkreśla Kowalski.

I dodaje, że konsekwencje mogą dotknąć obiektów najcenniejszych – związanych z samymi początkami Polski.

Te wszystkie naprężenia (…) będą biły w najstarsze zabytki, związane z samymi początkami Polski

– mówi Kowalski.

Głos kurii i dramatyczne ostrzeżenie

W relacji Kowalskiego mocno wybrzmiewa wątek wypowiedzi przedstawiciela kurii, dotyczący realnego zagrożenia dla zabytków pozostających we władaniu Kościoła – w tym katedry i kościoła NMP. To wystąpienie – jak mówi – miało ciężar emocjonalny i było jedną z najbardziej wyrazistych części spotkania.

Przedstawiciel kurii w dość ostrych słowach poinformował, jak wygląda sprawa zagrożenia katedry i kościoła Marii Panny

– zaznacza Kowalski.

Alternatywa: centrum edukacyjno-naukowe zamiast bloków

Kowalski zwraca uwagę na przedstawioną podczas forum propozycję: zamiast osiedla – stworzenie na północnym fragmencie Ostrowa Tumskiego ośrodka edukacyjno-badawczego połączonego z parkiem. Przywołuje pomysł jako „kontrmodel” wobec bloków i apartamentowców.

Pani Agnieszka Stępin z Muzeum Archeologicznego przedstawiła propozycję centrum edukacyjno-naukowego na Ostrowie Tumskim

– mówi Kowalski.

W jego opowieści ważny detal stanowią też historyczne ogródki działkowe – które mogłyby zostać zachowane – oraz konieczność uporządkowania terenu poprzemysłowego w formule parku i funkcji publicznych.

To powinno być coś w rodzaju parku i ośrodka edukacyjno-naukowego, a nie bloki

– podkreśla Kowalski.

Konserwatorzy „skrępowani” i problem systemowy

Jednym z najbardziej gorzkich fragmentów relacji Kowalskiego jest opis rozmowy z miejską konserwator zabytków. Jego zdaniem widać było skrępowanie i brak zdolności do jasnej odpowiedzi. Diagnoza idzie szerzej: konserwator miejski jest pracownikiem urzędu miasta, więc ochrona zabytków staje się w praktyce zależna od logiki samorządu.

Było widać, że pani konserwator miejska jest bardzo skrępowana

– mówi Kowalski.

Konserwator miejski jest funkcjonariuszem Urzędu Miasta – to jest klęska ogólnopolska

– dodaje.

Co dalej: park kulturowy i presja, której „nie da się przeczekać”

Kowalski wskazuje dwa równoległe tory działań. Pierwszy to prace w Radzie Miasta nad parkiem kulturowym. Drugi – działania „instytucjonalne” na poziomie centralnym: Rada Ochrony Zabytków, Rada Ochrony Dziedzictwa Archeologicznego, ministerstwo kultury i patronat Kancelarii Prezydenta.

Będzie dyskusja w Radzie Miasta o utworzeniu parku kulturowego

– mówi Kowalski.

Jego zdaniem samorząd „musi zobaczyć, że się to nie opłaca” – a to wymaga rozgłosu i presji.

Samorząd musi zobaczyć, że się to po prostu nie opłaca

– podkreśla Kowalski.

/ad