Z Kasią Navarra, jej mentorką i przewodniczką artystyczną, Maria Książek dzieliła się nie tylko swoimi refleksjami nad zdjęciami, ale także nad procesem, który pozwala odkryć siebie na nowo. Obie artystki – jedna z nich jako budząca się mistrzyni, druga jako doświadczona już przewodniczka, dzieliły się wzajemnie swoimi doświadczeniami, rozważaniami na temat sztuki, tożsamości i wrażliwości.
Tutaj do wysłuchania rozmowa z Marią Książek i Kasią Navarra:
Podczas wernisażu w warszawskim ZPAFie, ich współpraca stała się bardziej niż tylko relacją artystki i promotorki. To była wspólna podróż przez to, co uchwycone na zdjęciach, i to, co nieuchwytne – przez obrazy, które poruszały i wywoływały pytania, o których nieczęsto mówi się w sztuce.
Maria Książek, młoda artystka, udowodniła, że fotografia to nie tylko technika, ale przede wszystkim sposób na odczytanie świata i siebie, sposób, w który artysta może zbliżyć się do swojej wewnętrznej prawdy. I to właśnie ten proces odkrywania siebie, w którym Maria znalazła szczególne wsparcie, otwartość i zrozumienie ze strony Kasi Navarra, stanowił o magii tego spotkania.
Maria Książek i Kasia Navarra podczas wernisażu. Fot. archiwum Marii Książek
„Skąd jesteś?” – poszukiwanie korzeni przez obiektyw
Projekt „Skąd jesteś?” jest fotograficzną podróżą po Kanadzie i Stanach Zjednoczonych, którą Maria odbyła, szukając europejskich śladów w codziennym życiu. Wspólnie, pod czujnym okiem Kasi Navarra, pokazała, jak obrazy mogą wyrażać więcej niż tylko geograficzną lokalizację – w tym przypadku tożsamość staje się nieuchwytnym tropem, który nie tylko mierzy naszą przeszłość, ale również wpływa na to, kim jesteśmy w teraźniejszości.
Fotografie Marii Książek to zapis emocji, które pojawiły się w wyniku spotkań z ludźmi i rozmów, które w trakcie tej podróży miały miejsce.
„Skąd jesteś?” to nie tylko pytanie o geograficzną przynależność, ale również o korzenie, które kształtują naszą tożsamość w dzisiejszym świecie. To projekt, który nie tylko pozwala odkryć historię swoich bohaterów, ale również zadaje pytanie o naszą własną przynależność.
Maria w swojej podróży spotykała ludzi, którzy opowiadali o swoich przodkach, o migracjach, o bagażu, który niosą ze sobą. Te rozmowy stały się częścią fotograficznego procesu, który nie tylko dokumentował te historie, ale w pewnym sensie pozwalał wyciągnąć z nich uniwersalne pytania o to, jak nasze pochodzenie wpływa na naszą obecną tożsamość.
Maria Książek, szukając odpowiedzi na te pytania, stawia nas w miejscu, gdzie fotografowane osoby stają się odbiciem nas samych. Każde zdjęcie jest nie tylko zapiskiem czasu, ale również zaproszeniem do wspólnej refleksji. Po pierwsze, skąd pochodzimy i jak nasze korzenie formują naszą obecność w świecie. Dzięki tej fotografii dowiadujemy się, że tożsamość jest czymś, co wciąż się tworzy, zmienia, ewoluuje, albowiem nie ma jednej definicji, a odpowiedzi nie przychodzą od razu.
Maria Książek „VOLLMOND A”
Taniec z obrazem – ciało, serce i emocje w kadrach
Nie tylko w słowach, ale i w ruchu – drugi projekt Marii, zatytułowany „Tańczcie, tańczcie, inaczej jesteśmy zgubieni”, to hołd dla Piny Bausch. Tancerka i choreografka zainspirowała Książek do podjęcia trudnej rozmowy między tańcem a fotografią. Każde zdjęcie to nie tylko moment, ale proces, w którym ruch i emocje stają się elementami składającymi się na całość doświadczenia. Kasia Navarna podkreśla, jak bardzo ta technika „assemblage” / asamblażu, która polega na łączeniu różnych mediów, może poszerzać granice tradycyjnej fotografii.
Assemblage, z języka francuskiego znaczy tyle, co . „montaż”, albo „złożenie”. To technika artystyczna polegająca na tworzeniu dzieła poprzez łączenie różnych, często nieoczywistych materiałów i przedmiotów – zarówno płaskich, jak i trójwymiarowych. Można powiedzieć, że to forma „trójwymiarowego kolażu”.
Zderzenie tych dwóch światów – tańca i fotografii – pozwoliło Marii stworzyć nową jakość w sztuce wizualnej.
W tym projekcie nie chodzi o statyczne obrazy ciał w tańcu, ale o uchwycenie jego esencji – o uwiecznienie chwil, które w tradycyjnej fotografii mogłyby umknąć. Maria nie próbuje odtworzyć ruchu, ale go reinterpretować, ukazując jak emocje i gesty przekładają się na obrazy. To sztuka, która nie zamraża ciała, lecz sprawia, że ono żyje – porusza się, oddycha. W tym kontekście fotografia staje się medium, które nie tylko przedstawia, ale i odtwarza emocje.
Choreografia wewnętrznych opowieści, o której mówi Książek, to jednocześnie próba przetłumaczenia tańca na język wizualny. To praca, która pokazuje, że każda figura, każdy ruch, ma swoją historię i emocję, która może być przekazana w sposób równie silny, jak słowo. Wartość tej pracy polega na tym, że jest to fotografia, która wykracza poza swoje tradycyjne ramy – staje się czymś więcej niż tylko dokumentowaniem rzeczywistości. Staje się formą ekspresji, której język jest równie silny jak taniec.
Powroty do przeszłości – jak korzenie kształtują przyszłość
Książek i Navarra, jako dwie artystki z podobnymi doświadczeniami i korzeniami w filologii polskiej, w rozmowie nawiązują do szerszego kontekstu poszukiwania tożsamości. Mówią o roli przeszłości w budowaniu przyszłości, szczególnie w kontekście ich pracy twórczej. Z tych wspólnych refleksji wynika, że artyści nie tylko opowiadają o świecie, ale także go kształtują – stając się świadkami własnych historii.
Ich rozmowa, choć dotyczyła głównie kwestii artystycznych, zbliżyła je do siebie na poziomie osobistym. Zrozumienie literatury, symboliki i kultury pozwala im głębiej interpretować obrazy, które tworzą. Ta wspólna ścieżka nie tylko sprzyja twórczym poszukiwaniom, ale także ułatwia odnalezienie tożsamości artystycznej, która jest wypadkową przeszłości, doświadczeń, a także osób, które nas kształtują.
Dzięki tej rozmowie dowiadujemy się, że w sztuce nie chodzi tylko o to, co widzimy, ale także o to, co się za tym kryje – o kontekst, który jest równie istotny jak sam obraz. To rozmowa, która inspiruje i zachęca do zastanowienia się, jak nasze korzenie wpływają na naszą twórczość i jak fotografie, jak sztuka, może być zarówno świadectwem przeszłości, jak i odpowiedzią na pytania współczesności.
Wernisaż, wystawa, refleksje – zaproszenie do magicznego świata Marii Książek
Po zakończeniu wernisażu, pełnym wzruszeń i refleksji, Książek zachęca do odwiedzenia swojej wystawy w ZPAF. To nie tylko przestrzeń, gdzie można zobaczyć jej dyplomowe prace, ale również miejsce, w którym fotografowanie staje się narzędziem do poznania siebie. Z pomocą Kasi Navarry i Grzegorza Przyborka, Książek otworzyła przed nami drzwi do swojego artystycznego świata, który nie boi się pytań, ontologicznej niepewności i emocji tworzenia I kontemplacji.
Wystawa Marii Książek jest nie tylko zwieńczeniem etapu edukacji, ale także zaproszeniem do świata artystki, który można odkrywać poprzez fotografie, które otwierają przestrzeń do refleksji nad tożsamością, historią i emocjami. Jest to także wyraz uznania dla pracy kuratorów – Andrzeja Zygmuntowicza i Kasi Navarra, którzy stanęli na wysokości zadania, przygotowując tę wystawę w Starej Galerii ZPAF w Warszawie.
Serdecznie zapraszam do odwiedzenia wystawy dyplomowej w Starej Galerii ZPAF, znajdującej się przy Placu Zamkowym w Warszawie, którą można podziwiać do 19 października.
Oprócz prac Marii Książek, na wystawie będą mogli Państwo podziwiać również inne dyplomy autorstwa jej kolegów i koleżanek ze Studium Fotografii ZPAF:
Iwony Bal, Katarzyny Jackiewicz, Magdaleny Jóźwiak, Wojciecha Kawy, Ekateriny Konsulovej, Kai Krawczyk, Małgorzaty Maryl-Wójcik, Adama Romańskiego, Agaty Rząsowskiej-Grabickiej oraz Andrzeja Żmudzkiego.
– Dziękuję bardzo kuratorom wystawy, Andrzejowi Zygmuntowiczowi i Kasi Navarra, za ich pomoc i zaangażowanie w organizację oraz realizację wystawy. – powiedziała w finale programu Maria Książek.
Tomasz Wybranowski
Kasia Navarra, mentorka i przewodniczka artystyczna Marii Książek. Fot. Maria Nyga.
