Ciemna strona Sanacji. Jak wyglądało życie więźniów w Berezie Kartuskiej?

Więzienie w Berezie Kartuskiej/Źródło: Wikimedia

Rządząca od Przewrotu Majowego Sanacja potrzebowała miejsca, gdzie mogłaby umieszczać niewygodnych dla siebie działaczy społecznych i politycznych. Tak oto powstał obóz w Berezie Kartuskiej.

Bezpośrednią przyczyną stworzenia obozu odosobnienia był przeprowadzony w 1934 roku przez Organizację Ukraińskich Nacjonalistów (OUN) zamachu na ówczesnego ministra sprawa wewnętrznych Bolesława Pierackiego. W reakcji na zamordowanie polityka prezydent Ignacy Mościcki wydał rozporządzenie powołujące do życia Berezę Kartuską. Obóz od początku funkcjonował poza polskim systemem prawnym. Trafiało się do niego nie na podstawie wyroku sądu, a decyzji administracyjnej. Maksymalny okres pobytu więźnia Berezie Kartuskiej miał wynosić trzy miesiące. Zdarzały się jednak osoby, które spędzały tam znacznie więcej czasu.

Jak wyglądał dzień w Berezie Kartuskiej?

Więźniowie nie mieli w obozie łatwego życia. Ich dzień zaczynał się o 5 rano. Ubierali się na korytarzu i czekali na baczność wpatrzeni w ścianę korytarza. Na sygnał gwizdka wszyscy osadzeni biegli z ręcznikami i menażkami do ustawionych na zewnątrz beczek z wodą, aby się umyć. Kolejnym punktem programu było śniadanie, niezbyt zresztą wykwintne. Składało się ono z zupy i kawałka czerstwego chleba. Po posiłku więźniów zaganiano do różnych prac. Musieli czyścić ustępy (ubikacje). Były one w złym stanie, a skazani otrzymywali tylko jedno wiadro wody, kawałek starej szmaty i miotłę. Nieraz zdarzało się, że musieli czyścić latryny gołymi rękoma.
Więźniowie ponadto mieszali kupę kompostową rękoma, a także wyrównywali teren. Szczególnie ta druga praca była dla nich uciążliwa. Musieli nosić ziemię na teren oddalony nawet od dwieście metrów. Komendant pilnujący prac nieraz wybierał sobie osobę, która jego zdaniem nie wykonywała pracy z należytą dokładnością. Taki delikwent otrzymywał 25 razów pałką i musiał odbyć karny bieg. Więźniowie byli bici również w czasie załadunku wozów cegłą i kamieniami znalezionymi w czasie przekopywania terenu.

Czytaj też:

Jabłonka: Marszałek Piłsudski oraz generałowie Rozwadowski, Haller i Dowbór-Muśnicki powinni być traktowani na równi

Noc gorsza od dnia?

Dzień obozowy oficjalnie kończył się o 19. O tej godzinie więźniowie mieli kłaść się spać. Rzadko kiedy jednak się to udawało. Władze obozowe zmuszały osadzonych do wielokrotnego biegania od łóżka do wyznaczonego miejsca. Byli oni też często budzeni, by umożliwić przełożonym dokonanie rewizji. Stanie boso, w piżamie na zimnej posadzce dawało się więźniom we znaki szczególnie zimą.

Znani więźniowie Obozu

Obóz w Berezie Kartuskiej przestał funkcjonować dopiero po wkroczeniu Sowietów na terytorium Rzeczpospolitej we wrześniu 1939 roku. Łącznie przebywało w nim maksymalnie 2150 osób, niektóre kilkukrotnie. Wśród osadzonych znajdowały się znane osobistości. Jedną z nich był Bolesław Piasecki, przywódca Ruchu Narodowo Radykalnego Falanga. W Berezie Kartuskiej więźniem był także wybitny pisarz konserwatywny, autor wileńskiego Słowa Stanisław Cat – Mackiewicz.

K.B.

Źródła: wielkahistoria.pl, historiaposzukaj.pl, owp.pl

212. rocznica bitwy pod Somosierrą. Dr Jabłonka: Dzięki szarży Polaków Napoleon zdobył Hiszpanię najniższym kosztem

Bitwa pod Somosierrą, rocznice urodzin Jana Długosza i Ignacego Mościckiego oraz rocznica zjednoczenia Rumunii. Opowiada historyk związany z Radiem WNET, dr Krzysztof Jabłonka.

Dr Krzysztof Jabłonka mówi o wczorajszej 212 rocznicy bitwy pod Somosierrą.

Było to niebywałe wydarzenie. 125 szwoleżerów zostało wysłanych na 4 armaty, by zdobyć przejście przez przełęcz.

30 listopada rano rozpoczął się nieudany szturm wojsk francuskich. Przyczyną jego niepowodzenia było dobre ukrycie się Hsizpanów.

Napoleon zarządził wezwanie polskich oficerów. Kiedy odradzano mu taki krok, cesarz miał stwierdzić:

Dla moich Polaków nie ma rzeczy niemożliwych.

Szarzża Polaków zaskoczyła obrońców Somosierry:

Cała armia uciekła z pola walki, zostawiając otwartą przełęcz. Dzięki tej szarży Napoleon zdobył Hiszpanię najniższym kosztem.

Z kolei dzisiaj przypada 605 rocznica urodzin Jana Długosza, autora „Kronik słAwetnego Królestwa PolskiegO”

Niewielu pisarzy w ówczesnej Europie stworzyło tak wielkie dzieło.

Dr Jabłonka mówi również o 153 rocznicy urodzin Ignacego Mościckiego i 102 rocznicy zjednoczenia Rumunii.

Wysłuchaj całej rozmowy już teraz!

A.W.K.