Latynoskie legendy i opowiadania na Día de los Muertos i nie tylko

Veladoras en ofrenda - Tzintzuntzan; MaloMalverde; flickr.com; CC BY-SA 2.0

Legendy i inne opowiadania są nieodłączną częścią folkloru latynoamerykańskiego. W dzisiejszym wydaniu República Latina przedstawimy niektóre z nich, związane m.in. ze światem zmarłych.

Legendy i opowiadania związane z przenikaniem się świata żywych i zmarłych znane są chyba na całym świecie. Opowiadane są one także w Ameryce Łacińskiej.

Niektóre z tych legend (zwłaszcza z Meksyku) związane są z obchodami Meksykańskiego Święta Zmarłych. Związane są one w szczególności z mityczną Krainą Umarłych Mictlán, ale i z czczeniem pamięci o zmarłych przodkach. Inne legendy z kolei przedstawiają fantastyczne stworzenia, w większości antropoidalne. La Llorona, el Charro Negro, Zakonnik bez głowy, el Silbón, la Sayona, la Sinaguaba, la Xtabay i wiele innych od dekad mrożą krew w żyłach nie tylko dzieciom.

W dzisiejszym wydaniu República Latina pochylimy się nad tymi legendami i przedstawimy niektóre z nich.

Zapraszamy już dziś na godz. 22H00!

Día de los Muertos w meksykańskim folklorze/El Día de los Muertos en el folklore mexicano

Día de los Muertos; HarshLight; flickr.com; CC BY 2.0

W najbliższym wydaniu República Latina opowiemy o meksykańsm Święcie Zmarłych, czyli Día de los Muertos od strony meksykańskiego folkloru.

Meksykańskie Święto Zmarłych to z pewnością jedno z najciekawszych corocznych wydarzeń związanych z kulturą tego pięknego latynoamerykańskiego kraju.

Jest to bowiem Święto dużo bardziej wychodzące poza ramy naszych obchodów Dnia Wszystkich Swiętych oraz Dnia Zadusznego. W zależności od części kraju obchody Día de los Muertos mogą trwać nawet kilka dni, podczas których wspominane są poszczególne kategorie zmarłych.

Día de los Muertos to również świetny przykład synkretyzmu kulturowego i religijnego. Tradycyjne, prekolumbijskie obrzędy i wierzenia zmieszały się bowiem z elementem chrześcijańskim. Obchody Día de los Muertos to także element kultury i folkloru meksykańskiego. I to właśnie na tym aspekcie skupimy się w dzzisiejszym wydaniu República Latina.

Wraz z naszym dzisiejszym gościem, Danielą Castillo opowiemy o folklorystycznej warstwie meksykańskiego Święta Zmarłych. Skupimy się przede wszystkim na warstwie muzycznej i tanecznej, by pokazać, jak wygląda to w poszczególnych częściach Mekksyku.

Zapraszamy już dziś na godz. 22H00! Będziemy rozmawiać po polsku i hiszpańsku!

Y la versión en castellano:

El Día de los Muertos de México es sin duda uno de los acontecimientos anuales más interesantes asociados a la cultura de este lindo país latinoamericano.

De hecho, es una celebración que va mucho más allá de las celebraciones polacas del Día de Todos los Santos y del Día de los Difuntos. Dependiendo de la zona del país, las celebraciones del Día de los Muertos pueden durar varios días, durante los cuales se recuerdan diferentes categorías de difuntos.

El Día de los Muertos es también un gran ejemplo del sincretismo cultural y religioso. En México los rituales y creencias tradicionales precolombinos se han mezclado con el elemento cristiano. La celebración del Día de los Muertos también forma parte de la cultura y el folklore mexicanos. Y es en este aspecto nos centraremos en la edición de hoy de República Latina.

Junto con nuestra invitada de hoy, Daniela Castillo, hablaremos de la capa folclórica de la Fiesta de los Muertos mexicana. Nos centraremos particularmente en la capa musical y de danza para mostrar cómo es en las diferentes partes de México.

¡Les invitamos para escucharnos hoy a las 22H00! Vamos a hablar polaco y español.

 

Indiańskie tradycje Día de Muertos w Chiapas / Las tradiciones indígenas del Día de Muertos en Chiapas

Día de Muertos, czyli meksykańskie Święto Zmarłych, to jedno z najciekawszych świąt Meksyku. Tym razem opowiemy o indiańskich korzeniach jego obchodów w południowomeksykańskim stanie Chiapas.

Chiapas jest z pewnością jednym z najpiękniejszych i najciekawszych stanów Meksyku. Jest to stan o interesującej historii, przepięknej przyrodzie oraz ciekawej mieszance etniczno–kulturowej.

Chiapas należy do stanów o największym odsetku ludności indiańskiej w całym Meksyku. Żyje tutaj wiele ludów indiańskich posługujących się językami z dwóch rodzin indiańskich: zoque oraz maya. Do najważniejszych z nich należy zaliczyć wspomniany już język zoque i języki z grupy maya: przede wszystkim: tzotzil, tzeltal, chol, tojolabal, mame, lacandón. Każdym z ludów posługujących się wymienionymi językami wykształcił swoją niepowtarzalną kulturę przejawiającą się w m.in. w strojach, muzyce, obyczajach i rytuałach związanych z pozostałościami pierwotnych wierzeń, a także obchodami świąt kalendarza chrześcijańskiego.

Jednym z nich jest z pewnością Día de Muertos, czyli obchodzone na przełomie października i listopada meksykańskie Święto Zmarłych, będące mieszanką świąt z chrześcijańskiego kalendarza: Dnia Wszystkich Świętych i Dnia Zmarłych, z wierzeniami indiańskimi pochodzącymi z epoki przedchrześcijańskiej. Chiapas nie jest tu wyjątkiem, bowiem na tych terenach znajdowały się wspaniałe państwa-miasta Majów z przebogatą kulturą i architekturą. I choć po przepychu i bogactwie tych państw niewiele pozostało, to jednak dawne wierzenia Majów często widoczne są po dziś dzień w obyczajach współczesnych ludów indiańskich zamieszkujących te tereny. Intensywność występowania dawnych wierzeń zależy oczywiście od stopnia wpływów Kościołów katolickiego i od niedawna również neoprotestanckich.

A jak to wygląda w przypadku świętowania Día de Muertos w Chiapas? Czy dawne tradycje indiańskie nadal się trzymają, czy może uległy już komercyjnemu spłaszczeniu? Ile dni świętowane jest Día de Muertos w Chiapas? Czy wszyscy świętują po równo, czy też są różnice pomiędzy poszczególnymi ludami, a nawet wioskami? Co znajdziemy na ołtarzu w górskim San Cristobal de las Casas, co w okolicach Tuxtla Gutierrez, co w rejonie Soconusco, a co w pokrytym selwą Dolnym Chiapas nieopodal Palenque? Na ile Chiapanecos związani są ze swoimi zmarłymi? A przede wszystkim – co wyróżnia obchody Día de Muertos w Chiapas od obchodów w innych częściach kraju? Na te i inne pytania odpowie nam nasz dzisiejszy gość – pochodząca z Chiapas Cinthia Aparicio. W rozmowie ze Zbyszkiem Dąbrowskim nasz gość nie tylko przedstawi tradycje związane z obchodami Día de Muertos w Chiapas, ale również opowie o tym, jak świętowane są te dni w jej rodzinnym domu i czy któreś z tych tradycji przeniosła na grunt Polski.

Aby dowiedzieć się więcej szczegółów, zapraszamy do wysłuchania naszej audycji w poniedziałek 30 października jak zwykle o 21.00. Będziemy rozmawiać po polsku i hiszpańsku.

¡República Latina – gdyby zmarli mogli nas słuchać, to by nas słuchali!

Resumen en castellano:

Día de Muertos es la fecha muy importante para todos los Mexicanos. Estos días se celebra la memoria de los muertos que entonces están volviendo para este mundo para poder encontrarse con sus familias que todavía viven y festejar con ellos este tiempo. Unas tradiciones muy similares se puede encontrar también en Chiapas: uno de los estados más bonitos e interesantes en todo México. Chiapas pertenece a los estados con el procento de los pueblos ingigenas en toda la población. Los Indios Chiapanecos etc. (Los Tzotziles, los Tyeltales, los Choles, los Lacandones etc.) es la gente que viene de los antiguos Mayas de los tiempos pre-colombinos y que ha guardado muchas creencias, e historias sobre el Día de Muertos.. Y que tipo de las historias son? Más detalles sabe nuestra invitada – Cinthia Aparicio, que viene de Chiapas.En la entrevista hecha por Zbyszek Dąbrowski nuestra huespéd no sólo nos cuenta de las historias oficiales, pero también nos comentará sobre las tradiciones que recuerda de su casa y que le gustaía importar a Polonia.

Les invitamos para nos escuchen el lunes 30 de octubre, como siempre a las 21H00 EST (UTC+1). Vamos hablar polaco y castellano