Posłuchaj całej rozmowy:
Po dwóch pierwszych miesiącach roku budżet państwa zanotował ok. 46 mld zł deficytu. Janusz Szewczak – finansista i były wiceprezes Orlenu – uważa, że to tempo narastania dziury budżetowej jest sygnałem ostrzegawczym, którego nie da się przykryć politycznym hałasem.
Najgorszy minister finansów wiezie nas szeroką autostradą ku pełnej katastrofii finansów publicznych
– mówi Szewczak.
W jego ocenie problemem nie jest wyłącznie sam deficyt, ale mechanizm, który zaczyna dominować w finansach państwa: coraz większa zależność od pożyczania i rosnący koszt obsługi długu.
Szewczak wskazuje, że dług publiczny przekroczył już 2 bln zł i – jego zdaniem – będzie rósł lawinowo, bo drożeje pieniądz, a stopy na obligacjach idą w górę. Wprost mówi też o skali wydatków na same odsetki.
Obsługa tego starego długu będzie nas kosztowała 100, 120… nawet miliardów złotych
– podkreśla.
Dodaje, że rentowności polskich obligacji zbliżają się do 6 proc., a wojna na Bliskim Wschodzie – w jego ocenie – może dodatkowo podbić koszty finansowania dla państw takich jak Polska.
Wojna będzie windować koszty pozyskiwania pieniądza, do których my się zaliczamy
– zaznacza.
Rozmówca rysuje obraz państwa, w którym rosnące potrzeby wydatkowe zderzają się z presją na budżet w kluczowych obszarach. Wymienia m.in. ryzyka dla NFZ i napięcia w systemie ochrony zdrowia.
Niektórzy twierdzą, że pieniędzy w NFZ może zabraknąć… w okolicach maja, czerwca
– mówi.
W jego narracji sytuację pogarsza niepewność gospodarcza i to, że – jak twierdzi – temat finansów publicznych jest wypychany z debaty przez bieżące konflikty polityczne.
Zajmuje się Polaków wszystkim, a tak naprawdę nic nie ma o tych problemach
– ocenia.
Wątek SAFE Szewczak łączy bezpośrednio z rosnącymi potrzebami pożyczkowymi państwa. Podaje kwoty, które – w jego ujęciu – pokazują, jak dużo budżet musi pożyczać, by utrzymać płynność i „rolować” wcześniejsze zobowiązania.
690 miliardów złotych to są potrzeby pożyczkowe brutto
– mówi.
I dodaje, że sięganie po kolejną dużą pożyczkę – jego zdaniem – tylko „napompuje” dług oraz deficyt.
Chcą pożyczyć w ramach SAFE kolejne 185 miliardów (euro). To napompuje ten gigantyczny balon długu i deficytu
– podkreśla.
W rozmowie kilka razy wraca też motyw niepewności warunków finansowych: jego zdaniem sama stopa procentowa to nie wszystko, bo w umowach liczą się także prowizje, spready czy karencja.
Umowa finansowa to nie jest tylko oprocentowanie, ale również inne warunki
– zaznacza.
W pewnym momencie rozmowa schodzi na najbardziej drażliwe pytanie: jeśli deficyt rośnie tak szybko, a państwo pożycza coraz więcej, to dlaczego w wielu obszarach i tak słychać, że „brakuje pieniędzy”.
To jest pytanie. Nie można doliczyć po prostu tego wszystkiego
– mówi Szewczak.
Jako jedno z możliwych źródeł presji na budżet wskazuje ryzyka osłabienia konsumpcji, jeśli gospodarstwa domowe zaczną mocniej ciąć wydatki – m.in. pod wpływem kosztów energii i paliw.
Konsument powie: dość! To będzie oznaczało również mniejsze wpływy do budżetu państwa
– podkreśla.
Pod koniec rozmowy Szewczak wraca do doświadczeń z KPO. Twierdzi, że w sytuacji słabej sprawczości państwa pieniądz łatwo „rozpływa się” w bieżącej płynności, a efekty inwestycyjne są trudne do uchwycenia.
Ten mechanizm jest absolutnie chory. Tych inwestycji nie widać
– mówi.
I w tym kontekście ponownie ostrzega, że SAFE – jako kolejna pożyczka – może w praktyce dołożyć ryzyk do systemu, zamiast go stabilizować.
Na koniec Szewczak wraca do tezy, że najgorsze może dopiero nadejść: przy słabszej koniunkturze, kosztach energii i paliw oraz rosnącej niepewności na rynkach.
To jest droga do dramatycznego zderzenia z górą lodową
– podkreśla.
I domyka całość ostrzeżeniem: w jego ocenie, bez „gospodarzy od pieniędzy” i decyzji wyprzedzających, finanse publiczne wejdą w fazę, z której wyjście będzie bolesne – niezależnie od tego, kto będzie rządził.
/ad
